Minority report - H.L. Mencken

De grote Amerikaanse journalist, criticus en filoloog H.L. Mencken (1880-1956) dacht vaak na over de mensheid, en meestal in ongunstige zin. Waarom een kat geen kat noemen, zelfs als we er erg aan toe zijn? In Minority report brengt Mencken een grote fruitmand mee voor de zieke patiënt, maar die is alleen maar gevuld met zure appels. "The fact that I have no remedy for all the sorrows of the world is no reason for my accepting yours. It simply supports the strong probability that yours is fake."

Minority report is geen echt boek maar een notitieboekje, waarschuwt het Woord vooraf. En dat klopt. In 1956, het jaar van zijn dood, las H.L. Mencken zijn aantekenschriftjes door. Wat daar in stond, had altijd al gediend als grondstof voor zijn boeken, essays en pamfletten. Nu wou hij het restafval dat hij nergens had kunnen onderbrengen dumpen in een boek, om zijn hoofd vrij te maken. Zich daarmee voorzichtig plaatsend in de traditie van andere fragmentaristen als Pascal, Rochefoucauld, Amos Bronson Alcott en Henry Ward Beecher.

Minority report — er bestaat geen goed Nederlands woord voor, 'minderheidsstandpunt' is zo frêle — is het werkstuk van een moralist. Menckens notities bevatten morele en intellectuele standpunten. Ze gaan niet over concrete situaties, zelden over mensen en nooit over wat tot de persoonlijke levenssfeer behoort. Wat Mencken kennelijk het meeste bezighield, was de vraag 'hoe te leven?' en de bittere vaststelling dat alle antwoorden op die vraag te laat komen:

As I grow older I am unpleasantly impressed by the fact that giving each human being but one life is a bad scheme. He should have two at the lowest — one for observing and studying the world, and the other for formulating and setting down his conclusions about it. Forced, as he is by the present irrational arrangement, to undertake the second function before he has made any substantial progress with the first, he limps along like an athlete only half trained. His competitors, to be sure, are in the same case, and in consequence his inadequacy tends to be concealed, but it is there none the less, and I sometimes suspect that it may be the main cause of the blowsy vacuity which marks so much of the so-called thinking of mankind. What ails that thinking, two times out of three, is simply its disregard or large categories of essential fact — obvious, but not yet observed. Half in the light and half in the dark, the sage takes refuge in his feelings, which is almost as if a surgeon employed to cut off a leg should do so.

Zeer oneigentijds is Menckens elitaire, anti-democratische grondhouding. Hij is het prototype van de bekwame man die er een hekel aan had door allerlei sociale regelingen gelijkgeschakeld te worden met minder bekwame mensen — "inferior men". Met "inferior men" bedoelt Mencken naar eigen zeggen: mensen die niet weten wat elke volwassene weet, die niet kunnen wat een normaal iemand in een paar weken kan leren, en zij die het kwade bewonderen. Dat zulke mensen rechten krijgen, werkt demoraliserend voor wie zich wel wil inspannen om ergens in te excellereren.

256
Democracy gives the naturally incompetent and envious man the means of working off his dislike of his betters in a lawful and even virtuous manner. Its moral effect is thus inevitably bad. It puts a premium upon one of the basest passions of mankind, and throws its weight against every rational concept of honor, honesty and common decency.

Mencken gelooft niet in de mythe van de nobele gewone man of proletarische held. Offervaardigheid wordt altijd verspild aan de verkeerde goden, idolen en opvattingen. Een paar genieën zijn de motoren van de geschiedenis; de meeste mensen doen niets ter zake en leveren geen bijdrage aan de vooruitgang van de mensheid. Meer vrije tijd voor de gewone man hoeft niet, omdat hij die toch nutteloos zal besteden. De mens hééft geen edele ziel en ook anatomisch gesproken is de mens een potje haastwerk. Mencken gaat die vaststelling te lijf met bittere humor.

247
Man has to lug around a frame packed with defects, from imperfectly centered eyes to weakly arched feet. He has a poorly arranged spine which imposes too much weight on the fifth lumbar vertebra. He has a miserable arrangement of the gall bladder, which, by lying in him upside down and thus inhibiting the flow of bile, predisposes him to gallstones. He has a large bowel that requires muscular effort to force its contents up the ascending colon, and then shove them across the transverse colon to the descending one. He has an aorta which, as it leaves the heart, curves off too abruptly and lacks sufficient musculature to endure easily the volume of blood under pressure. He has poorly coated veins with a tendency to varicosis. He has a sagging exposed abdomen with a tendency to hernia.

Het standpunt heeft ook politieke gevolgen. Mencken is gekant tegen vakbonden en twijfelt openlijk aan algemene stemgerechtigheid: "All the rights and privileges of civilized man, under any democratic system, are similarly wasted upon worthless persons. The man who is barely human is treated as if he were the peer of Aristotle." Hij verwijt de Founding Fathers de vorming van een aristocratie te hebben ontmoedigd. In plaats daarvan hebben we in Amerika nu plutocratie; een bestuursvorm waarin geld ervoor zorgt dat de macht en de wetten door een groep kunnen worden bepaald. Soms laat zich nog weleens een dissidente stem horen, maar veel kan die niet uitrichten.

13
(…) A society made up of individuals who were all capable of original thought would probably be unendurable. The pressure of ideas would simply drive it frantic. The normal human society is very little troubled by them. Whenever a new one appears the average man shows signs of dismay and resentment. The only way he can take in such a new ideas is by translating it crudely into terms of more familiar ideas. That translation is one of the chief functions of politicians, not to mention journalists. They devote themselves largely to debasing the ideas launched by their betters. This debasement is intellectualy reprehensible, but is probably necessary to carry on the business of the world.

Op die manier laveert Minority report mooi tussen de verschillende heilsleren van voor de Tweede Wereldoorlog. Het stelt een derde weg voor, tussen democratie en totalitarisme in. Het communisme richt al zijn hoop op de industrie, het fascisme stelt het staatsbelang boven alles, de New Deal van Roosevelt (Menckens favoriete bête noire) spoort mensen ertoe aan geld op te potten, maar onder de huid van al deze modieuze evangelies houdt het individualisme van de mens stand. Dat doet het al eeuwen, zegt Mencken. Eigenbelang en materialisme zwengelen onze welvaart aan. Daarom moeten we ons hoeden voor idealisten — alle mensen die meer willen, en de boel niet gewoon de boel laten.

305
It is not materialism that is the chief curse of the world, as pastors teach, but idealism. Men get into trouble by taking their visions and hallucinations too seriously. The lowly hind, pausing in the furrow to mop his brow, dreams a dream of high achievement in the adjacent city. Ten years later there is a plow standing idle — and another victim of capitalistic tyranny is laboring as a bus conductor.

Idealisten en mensen met een humanitaire inggesteldheid overschatten altijd het lijden van de mensen waarmee ze sympathiseren. Een arbeider aan het pompstation, die moét wel een saai en betekenisloos leven leiden. Maar neen, zegt Mencken, die man is daar best blij mee en ziet zijn werk niet zelden als een zinvolle bezigheid die hem vervult met de nodige trots. Mencken oppert enkele stellingen die Isaiah Berlin twee jaar later beter zal uitwerken. Om te beginnen zijn een democratische staatsinrichting en vrijheid niet onlosmakelijk met elkaar verbonden.

108
The freedom of nations is of little human value. It is only the liberty of the individual that counts. Imperialistic conquest often actually widens it. This is obviously the case in India. In the days of native rule no citizen had any rights whatsover. Under the English he has a long series of them, and some of them are more or less real and valuable.

Bovendien wíllen de mensen geen vrijheid, maar veiligheid en privileges. Niet in de laatste plaats wordt dat bewezen door de verknochtheid van mensen aan opperwezens en religieuze leidsmannen. God is de laatste wijkplaats voor de incompetente, de hulpeloze, de ellendige en voor alle mensen die er domweg niet bij kunnen dat ze er ooit niet meer zullen zijn. De capaciteit van mensen om in evidente leugens te geloven, grenst aan het oneindige, volgens Mencken. Maar hij wil dat niet zomaar laten passeren. Hij is een New Atheist avant la lettre. Neen, zegt hij, het gaat niet op dat religieuze opvattingen boven alle kritiek verheven mogen zijn.

1
We must respect the other fellow’s religion, but only in the sense and to the extent that we respect his theory that his wife is beautiful and his children smart.

Voor een vrijdenker is Mencken overigens opvallend gefascineerd door religieuze onzin, daar waar een echte ongelovige hond gewoon verveeld de schouders ophaalt. Misschien komt dat omdat hij de hete adem van de aartsbisschop in zijn nek voelde, die net als hij in Baltimore woonde. Enfin, vaak dient religie in zijn notities ook als afstootblok. Tegen religie en andere vormen van metafysica en speculatieve astronomie, tegen idiots, morons en quacks, is er maar een remedie: gezond verstand. Common sense heeft echter niets te maken met de opvattingen van de gewone man in de straat, de common man. Integendeel. Gezond verstand is gebruik maken van alle beschikbare bewijs en niets dan dat. Bewijs dat geruggesteund wordt door zintuiglijke waarneming, die op zijn beurt wordt versterkt en gefinetuned door de wetenschap. Wetenschap verschilt daarin grondig van de filosofie, dat maar al te vaak kamergeleerdheid is zonder veldwerk.

412
Science, at bottom, is really anti-intellectual. It always distrusts pure reason, and demands the production of objective fact. The so-called philophers who still survive in the world (just as fortune-tellers and witch-doctors survive) argue that a scientist cannot carry on his business without some grounding in metaphysical theory, but for this there is no evidence whatsoever; on the contrary, the career of almost any competent scientifico proves that it is false. All the metaphysical equipment he really needs is contained in common sense, and he shares it with carpenters and bricklayers. Whenever he steeps beyond it he gets into difficulties, and very often he comes dramatically to grief. Some of the great glories of science, including many who have adorned the non-physical sciences, have been as innocent of meta-physical theory as so many police lieutenants. The business of a man of science in this world is not to speculate and dogmatise, but to demonstrate. To be sure, he sometimes needs the aid of hypothesis, but hypothesis, at best, is only a pragmatic stop-gap, made use of transiently because all the necessary facts are not yet known. The appearance of a new one in contempt of it destroys it instantly. At its most plausible and useful it simply represents an attempt to push common sense an inch or two over the borders of the known. At its worst, it is only idle speculation, and no more respectable than the soaring of metaphysicians.

Het drama is dat de bevindingen van de wetenschap haast per definitie moeilijk zijn, én moeilijk uit te leggen. Daarom wordt de wetenschap naarmate ze vordert altijd op de voet gevolgd door kwakzalvers en foute uitleggers die hun kronkelige metafysische aannames altijd willen wringen in het ontluisterend materiële wereldbeeld dat de wetenschap hen voorhoudt. En zo blijven we in rondjes draaien. De meeste mensen ontberen sowieso de fantasie om de implicaties van de wetenschap te snappen en hebben een hekel aan de gestrengheid en zuiverheid van wetenschap. Een dedain dat overigens wordt gedeeld door filosofen, die hun werkwijze natuurlijk het ware primaat van betrouwbare kennis achten. Quod non.

430
It is argued that metaphysics is necessary to man, and that common sense cannot meet his needs. This is nonsense. Every man, of course, subscribes to some theory of knowledge, but usually it is very simple: he believes he knows whatever the evidence of his sense tells him. All the acts of daily life are regulated on this basis of common sense. We are born, live and die by it. Metaphysics in the more pretentious sense never really enters into our lives. All governments are run by common sense; wars are made by it; it is at the heart of all trade, as of all science. Only religion and poetry depart from it, and neither is a living reality to most men. To the rest, even although they may be pious, religion is only a form. They accept it without grasping its metaphysical structure, or even suspecting that it has such a structure. They assume almost always that it is grounded, like other ideas, on common sense — as it is, indeed, to a very large extent, for every theological system tries to justify itself on common-sense grounds. That justification may not be its major one, but nevertheless it is an important one.

En zoals wetenschap klaarheid probeert te scheppen over de wereld rondom ons, moet de schrijver klaarheid betrachten in zijn schriftuur. Iets wat Mencken maar na zijn dertigste doorhad.

432
(…) The imbeciles who have printed acres of comment on my books have seldom noticed the chief characte of style. It is that I write with almost scientific precision — that my meaning is never obscure. The ignorant have often complained that my vocabulary is beyond them, but that is simply because my ideas cover a wider range than theirs do. Once they have consulted the dictionary they always know exactly what I intend to say. I am as far as any writer can get from the muffled sonorities of, say, John Dewey.

Portret van H. L. Mencken (1932) door Carl Van Vechten; afbeelding via Wikimedia Commons

Alleen: die formuleerkunst helpt Mencken niet meer na tweehonderd bladzijden. Dan is hij zo vaak in herhaling gevallen dat je naar het einde van zijn boek snakt. Waarmee ook meteen de vraag is beantwoord in hoeverre deze notities een handig opstapje betekenen naar de hoofdwerken van de auteur. Het antwoord luidt: ja en neen. Minority report geeft zeker een goed beeld van Menckens obsessies, maar de lezer moet zich ook een weg door gedateerde stukken banen. Kennis van vooroorlogse Amerikaanse fenomenen zoals de Prohibitionisten, John Dillinger en Glenn L. Martin, of de spanning tussen Noord en Zuid, is daarbij een plus. Het boek is trouwens gedrukt op zwaar papier en ligt niet prettig in de hand.

Moet er ook nog iets gezegd worden over de ontoelaatbaar wrede kanten van Minority report. Mencken was nogal beïnvloed door de negentiende-eeuwse Duitse cultuur, in het bijzonder Nietzsche. Vrijheid? Akkoord, zegt Mencken, maar vrijheid betekent ook de mogelijkheid om te laten zien dat je beter bent, of iets beter kan, dan andere mensen. Die geldingsdrang ziet hij als een basisbehoefte van de mens. Reden ook waarom oorlog zich niet zo makkelijk laat uitroeien en voor velen een vreemde bekoring in zich heeft. Denk maar aan de veteranen die hun verleden met waardigheid dragen en gedeprimeerd raken wanneer ze na het slagveld weer deel moeten uitmaken van de burgerlijke routine van elke dag.

Mencken hing een soort sociaal-Darwinisme aan dat voor de hedendaagse lezer moeilijk te verteren is. Hij gelooft niet in misdaad als produkt van de omstandigheden; misdaad zit volgens hem goeddeels in iemands bloed; daarom moeten criminelen gewoon gesteriliseerd worden, om hun kinderen er niet mee te besmetten en de maatschappij niet verder tot last te zijn. Voorts staan er in Minority report nogal wat uitspraken die getuigen van rassendiscriminatie en vrouwenhaat.

Wat te denken van aantekening 103?

The female moron, in her capacity as parasite, is frequently able to conceal her low intelligence, for the world is very apt to judge women by their clothes.

Of van nr. 377?

If all the farmers in the Dust Bowl were shot tomorrow, and all the share-croppers in the South burned at the stake, every decent American would be better off, and not a soul would miss a meal.

Wat dat betreft ziet Boeklog Mencken als een provocateur van het type Theo van Gogh. Misschien. Maar zonder nauwkeurige biografische details te kennen, vermoed ik dat Mencken ook een kind was van zijn tijd. Vergeet niet dat Amerika de natie met de op één na grootste eugenetische beweging was. Vanaf 1896, lees ik op Wikipedia, werden in veel staten wetten bekrachtigd waarin het epileptische en zwakzinnige mensen verboden werd te trouwen. In 1924 werd de Immigration Restriction Act aangenomen, waarbij eugenetici voor het eerst een rol speelden bij debatten in het Congres als expert-adviseurs over de dreiging van de komst van volkeren uit Oost- en Zuid-Europa.

Deze wet beperkte het aantal immigranten aanzienlijk en versterkte bestaande wetgeving die rassenvermenging verbood. Eugenetische beschouwingen vormden ook de grondslag bij de aanname van incestwetten in grote delen van de VS, en werden gebruikt om apartheidswetten te rechtvaardigen. Tussen 1907 en 1963 werden in de VS onder eugenetische wetgeving meer dan 64 000 mensen gedwongen gesteriliseerd. Een positief rapport over de resultaten van de sterilisaties in Californië (waar verreweg de meeste sterilisaties werden uitgevoerd), werd door nazi-Duitsland aangegrepen als bewijs dat een uitgebreid sterilisatieprogramma uitvoerbaar is en humaan zou zijn. Toen nazi-beleidsmakers na de Tweede Wereldoorlog in Neurenberg terechtstonden voor oorlogsmisdaden, rechtvaardigden ze hun grootschalige sterilisaties (meer dan 450 000 mensen in minder dan tien jaar) door de VS aan te wijzen als hun inspiratiebron.

Soit. De vraag die me voorlopig het meeste bezighoudt, is hoe Mencken zijn misantropie rijmde met zijn journalistieke werk, dat hem per definitie dwong mensen op te zoeken.

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

H.L. Mencken, Minority report : H.L. Mencken's notebooks
293 p.
Uitgeverij The Johns Hopkins University Press, 2006
Oorspr. (1956)


Typisch voor Minority report is dat de kerngedachte van een aantekening al zit vervat in de eerste zin. Daarom hieronder nog een kleine bloemlezing eerste zinnen, in de hoop dat ze aanzetten om het hele boek erbij te nemen. Nummers verwijzen naar de aantekeningen, niet naar de bladzijden van het boek.

The art of writing, like the art of love, runs all the way from a kind of routine hard to distinguish from piling bricks to a kind of frenzy closely related to delirium tremens: 24

All poetry is simply an escape from reality: 28

Very little of the extraordinary progress of medicine during the past century is to be credited to the family doctor, though he is still the official hero of the craft: 41

One of the strangest delusions of the Western mind is to the effect that a philosophy of profound wisdom is on tap in the East: 48

One of the cavernous holes in Christianity is to be found in the fact that the Creator it professes to serve and glorify is only too obviously a great deal less intelligent, not to say a great deal less decent, than the more honest and enlightened varieties of man: 49

The existence of most human beings is of absolutely no significance to history or to human progress: 50

The advance of science is accompanied by a corresponding advance in quackery. The sciences are far too difficult to be grasped, even in principle, by the overwhelming majority of human beings: 53

It seems to be difficult if not impossible for human beings to avoid thinking of government as a mystical entity with a nature and a history all its own: 68

It is contended that disputes between nations should be settled in the same manner, and that the adoption of the reform would greatly promote the happiness of the world. Unluckily, there are three flaws in the argument: 76

Progress is a battle that enlists relatively few men, and on the whole they are unpopular and even disreputable: 82

There is no possibility whatsoever of reconciling science and theology, at least in Christendom: 118

Of all human qualities, the one I admire most is competence. A tailor who is really able to cut and fit a coat seems to me to be an admirable man, and by the same token a university professor who knows little or nothing of the thing he presumes to teach seems to me to be a fraud and rascal: 168

Of all the classes of men, I dislike most those who make their livings by talking — actors, clergymen, politicians, pedagogues, and so on. All of them participate in the shallow pretenses of the actor who is their archetype. It is almost impossible to imagine a talker who sticks to the facts: 174

Next to the ant and the bee man seems to be the most social of animals. Certainly no other mammal approaches him here: 196

Government, like any other organism, refuses to acquiesce in its own extinction: 143

The main thing that every political campaign in the United States demonstrates is that the politicians of all parties, despite their superficial enmities, are really members of one great brotherhood: 204

Man shares his indomitability with all the other creatures, but his capacity for hope is said to be his alone: 278

People crave certainties in this world, and are hostile to ifs and buts: 288

The country high-schools of the United States no longer make any pretense to rational teaching: 340

It is probably not possible to be quite content, save in early youth: 367

Christianity, for all its wounds, is not likely to die; even its forms will not die; the forms, indeed, will preserve what remains of the substance. Of all religions ever devised by man, it is the one that offers the most for the least money to the average man of our time: 395

It is hard to read the history of the religious wars that once raged in Europe without getting a feeling that one is moving in a world of psychopaths: 403

The essential dilemma of education is to be found in the fact that the sort of man (or woman) who knows a given subject sufficiently well to teach it is usually unwilling to do so: 272

The effects of mere luck upon human destiny are always greatly underestimated: 411

Art forms have their infancy, their heyday and their decline: 419

____