Gestolen momenten - Philippe Delerm

"Je leest de tekst een paar seconden nadat hij is opgesteld. De zwarte lettertjes zijn raar. Elk ervan is gevormd uit een oneindig aantal piepkleine vierkantjes die de woorden een soort reliëf geven met ietwat ruwe regelmatigheid: het verbaast je te zien dat dit bijna virtuele geheel gehoorzaamt aan de wil van iemand die je kent, en die zijn aanwezigheid aan je overbrengt."

Aan het woord is de Franse schrijver Philippe Delerm, die net een sms'je heeft gekregen. Op de kaft van dit boekje wordt Delerm omwille van dit soort passages onverwijld een "meesterobservator" genoemd.

De flaptekstschrijver dwaalt. Meesterlijk observeren is niet: veel woorden gebruiken om een doordeweekse indruk vast te leggen op papier. Meesterlijk observeren is: iets opmerken wat niemand anders ooit zag.

In de meeste stukjes betoont Delerm zich vaardig (niet: meesterlijk) in het beschrijven van wat zich in zijn burgerlijke bestaan aandient. Het kalmerende brommen van de koelkast. Concentratieverlies tijdens het bijwonen van een toneelvoorstelling. Foutief gespelde graffiti.

Dat ‘Piet stat alleen’ is als een bloedvlek in het monotone gezoem van de zich verplaatsende kudden. Iemand die niet vaak schrijft heeft dat geschreven. ’s Nachts, vast en zeker na een heleboel drank.

Maar schaars zijn de momenten waarop hij iets weet toe te voegen aan een herkenbare ervaring. Wat hij optekent over het nemen van strafschoppen na een lange voetbalwedstrijd overstijgt niet het niveau van een krantencolumn. De aanblik van een ingedommelde feestganger in een sofa inspireert Delerm alleen tot ijdeltuiterij à la Bernard Dewulf.

Ja, zo vol vertrouwen: in de katachtige behaaglijkheid van het inslapen zie je die morele nuance, alsof het vertrouwen iets van toestemming inhoudt, alsof dat nemen van een denkbeeldig risico opzettelijk was.

Ach, ingebed in een roman zou ik vrede nemen met zo'n opmerking. Maar door al die stukjes op een rij wordt Delerms kijken een maniertje, een modus. Kijk mij eens gevoelig zijn.

Het best op dreef is Delerm wanneer hij gesprekken transcribeert. Mensen die tegen elkaar opbieden met vakantie-ervaringen, in een treincoupé. Twee vrouwen op het strand, mekkerend over het badpak van een derde.

(Gebaseerd op notities van 19 maart 2007.)

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

Philippe Delerm, Gestolen momenten
109 p.
De Arbeiderspers, 2006
Oorspr. Enregistrements pirates (2004)
Vertaald door Jean Schalekamp

____