Reservoir dogs

De moderne filmproductie, of die nu uit Hollywood komt of uit het oude Europa, gaat grotendeels aan mij voorbij. Films die volle zalen trekken, bezorgen me vaak plaatsvervangende schaamte. Maar ook zogenaamd artistieke films stellen meestal teleur. Omdat ze te traag zijn en, zelfs naar maatstaven van middelmatige romans, óók gebukt gaan onder clichés. Film is immers teamwork, en dus per definitie een product van compromissen.

Soit. Mijn relatie met het medium zal er niet op verbeteren nu regisseurs steeds meer vertrouwen op digitale effecten om hun gebrek aan verhaal te maskeren.

Avatar is naast een visueel hoogstandje (hoewel, al dat psychedelische blauw en paars?) vooral een banale recyclage van de mythe van de nobele wilde, overgoten met een new age-sausje. Synopsis: een groep uiterst lenige Übermenschen — in de film zijn geen lelijke of mismaakte Na'vi te zien — leven o zo mooi in harmonie met de natuur. Dan verschijnt de inhalige mens ten tonele, gewapend met bazooka's.

Van hetzelfde laken een pak is Transformers : Revenge of the fallen, dat ik deze week op DVD zag. Miljoenen aan digitale footage gedumpt in een hersendood verhaal. Wie er ook in de montageruimte zat, hij had geen idee hoe spanning wordt opgebouwd. Scènes komen aan een hels tempo voorbij, alsof kijkers niet mogen bestuderen hoe ook de meest geavanceerde technieken te kort komen: computers kunnen digitaal opgewekte personages nog altijd geen textuur geven die een beetje natuurlijk aandoet.

Vergeleken daarmee is het werk van Quentin Tarantino heerlijk analoog en virtuoos. Tarantino is een nieuwe, schuchtere liefde van me. Terwijl elke rechtgeaarde filmkenner alle Tarantino's uit het hoofd kent en heelder dialogen kan nabauwen, ben ik hem volop aan het ontdekken.

Dat ik zo laat ben, komt door de vooroordelen die ik koesterde over zijn werk. Tarantino, dacht ik, was gewoon de zoveelste exponent van de kwieke razernij van de Amerikaanse cinema. Maar de films die ik tot nu toe zag, Inglorious basterds [zie mijn bespreking] en Reservoir dogs, zijn juist heel traag en zorgvuldig opgebouwd. Bovenal is Tarantino de meester van de lange, zenuwslopende dialoog.

Reservoir dogs is het verhaal van een bankoverval. Of tenminste, van de naweeën daarvan. De overval zelf wordt niet getoond — Tarantino moest het in zijn debuut rooien met bescheiden middelen. Daarom, ondanks het brute geweld, het afgesneden oor (dat volgens de legende zelfs horrormeister Wes Craven uit de filmzaal joeg) en de met bloed doorweekte smokings, is Reservoir dogs vooral tekstdrama geworden. Het is theater in 3D, door Tarantino ingenieus in beeld gebracht: de camera is overal op het juiste moment, waardoor je het monotone decor tot in de kleinste hoeken kent.

Na twee films is het zelfs al mogelijk een inventaris te maken van Quentins visitekaartjes. Het trunk shot (gefilmd vanuit de kofferbak van een auto), het triangle shot (drie of meer mensen die een pistool op elkaar richten), de achronologische opbouw, de cameo's, de suggestie van bot geweld buiten beeld, het achteloos opofferen van intrigerende personages, debiele ongelukken om het verhaal opnieuw aan te jagen, enzovoort.

Dat Tarantino aan zijn proefstuk toe is, valt alleen af te lezen aan het tempo van de film. Hij hapert hier en daar; een paar flashbacks duren te lang. Daar staan enkele meesterlijke scènes tegenover. Het toekennen van de schuilnamen, natuurlijk. Of het moment waarop Mr. Blonde het pakhuis even verlaat om benzine te halen uit de auto: de muziek uit de radio sterft langzaam weg, en maakt een paar tellen plaats voor de vredige stilte buiten het pakhuis; dan zwelt het vrolijke deuntje weer aan, om akelig te contrasteren met de claustrofobische situatie in het pakhuis en de plannen die Mr. Blonde heeft met zijn gijzelaar.

> http://www.imdb.com/title/tt0105236/

____