ABC of reading - Ezra Pound

In de jaren dertig vroeg de uitgeverij van Ezra Pound of-ie niet over zijn literatuuropvattingen wou schrijven. Tenminste, op een manier die toegankelijker was voor het grote publiek dan in het al te compacte How to read. Pound toog aan het werk en leverde ABC of reading af. Een fascinerend, fragmentarisch geschrift -- zelf noemde Pound het een tekstboek voor studenten. En inderdaad bevat het een theoretische inleiding en een bloemlezing met gedichten. Maar daar stopt ook alle conventie.

Om te beginnen heeft Ezra Pound aan zijn literaire voorkeuren een air van wetenschappelijkheid willen geven. Hij maakt de vergelijking met exacte wetenschappers. Studenten wiskunde, fysica en scheikunde starten altijd met het bestuderen van de meest simpele vormen en met de meest onversneden stoffen. Liefhebbers van de schone letteren zouden dat ook moeten doen: om een aspect uit de literatuur te bestuderen, moet je teruggaan naar de auteur, het gedicht of het verhaal waar dat aspect in zijn meest zuivere vorm terugkomt. Kennis van de bronnen, de ouden, de klassieken, het ontstaan van een traditie, is dus onontbeerlijk in Pounds poëtica. Het cultiveren van een persoonlijke smaak is allemaal goed en wel, maar wie zijn wortels niet kent, is ziende blind.

A man who has climbed the Matterhorn may prefer Derbyshire to Switzerland, but he won’t think the Peak is the highest mountain in Europe.

Pound pleit er ook voor om de oorspronkelijke teksten eerst zelf te gaan lezen, alvorens kennis te nemen van abstraherende theorieën over die teksten. Hij spuwt gal naar luie literatoren die de moeite niet nemen om de woordenlijsten in te studeren die nodig zijn om teksten in middeleeuws Engels te begrijpen. Hoe sneller je eigenmachtig op onderzoek uitgaat "the less need there will be for your listening to me," zegt Pound, "or any other long-winded critic." Die kennis van de klassieken is trouwens belangrijker dan ooit, in deze onmatige tijden. Als maatstaf en als ankerpunt.

We live in an age of science and of abundance. The care and reverence of books as such, proper to an age when no book was duplicated until someone took the pains to copy it out by hand, is obviously no longer suited to ‘the needs of society’, or to the conservation of learning. The weeder is supremely needed if the Garden of the Muses is to persist as a garden.

En wie al dat lezen toch niet kan opbrengen, die moet maar te rade gaan bij de ware specialist, die de bronteksten wel heeft doorgenomen, én die zijn boude uitspraken daarover vergezeld laat gaan van die bronteksten. "Any general statement is like a cheque drawn on a bank. Its value depends on what is there to meet it. (...) You do not accept a stranger’s cheques without reference." Pound heeft het natuurlijk ook over zichzelf. Zijn levenslange vertaalarbeid moet in dat licht gezien worden: bedoeld om onze wortels te ontbloten.

Maar wie zijn nu die klassieken, in de optiek van Pound? "Great literature is simply language charged with meaning to the utmost possible degree," luidt het, maar die beroemde definitie wordt alleen maar duidelijk wanneer Pound erbij vertelt hóe taal op te laden valt met betekenissen. Volgens hem kan dat op drie manieren: phanopoeia (met beelden, waar de Chinezen door hun tekenschrift naar zijn smaak het best in waren), melopoeia (klankmatig, volgens Pound tot meesterschap gebracht door de Grieken) en logopoeia (woordelijk, met taal en associatie, geworteld in de cultuur van de spreker):

You use a word to throw a visual image on to the reader’s imagination, or you charge it by sound, or you use groups of words to do this. Thirdly, you take the greater risk of using the word in some special relation to ‘usage’, that is, to the kind of context in which the reader expects, or is accustomed, to find it.

Pound heeft een voorkeur voor de antieken (Homerus, Vergilius, Sappho) omdat het Grieks en Romeins veel wendbaarder en melodischer zijn: woordvolgorde speelt immers geen rol omdat naamvallen het gebruik van voorzetsels bijna overbodig maken. Daarna belijdt hij in ABC of reading zijn voorliefde voor de kunst van de troubadours en het werk van de middeleeuwse dichters die in de volkstalen begonnen te schrijven, maar wel nog gepokt en gemazeld waren in de klassieke letterkunde: Von der Vogelweide, Villon, Chaucer, Cavalcanti...

Obviously one man or six men can’t produce as many metrical triumphs in five years or in twenty, as five hundred troubadours, with no cinema, no novels, no radio to distract ‘em, produced between 1050 and 1300. And the same applies in all departments.

Poëzie moet voor Pound dan ook in de eerste plaats "singing matter zijn", geen "reading matter". Daarom ziet hij al een verval optreden vanaf 1300, met de komst van het Italiaanse sonnet, dat al declamatoire trekjes begon te vertonen en zich afscheurde van de pure muziek. Sympathiek was me hoe Pound in dat verband ingaat tegen de traditionele canon en een schrijver als Chaucer veel hoger inschat dan Shakespeare, omdat deze laatste al schatplichtig was aan de Italiaanse liedboeken.

Het is een aspect dat sterk naar voren komt in ABC of reading: in zijn behandeling van de Engelse poëzie beweegt Pound hemel en aarde om het verschil aan te tonen tussen pioniers, meesters, vakmannen en epigonen.

In general we may say that the deliquescence of instruction in any art proceeds in this manner.

I A master invents a gadget, or procedure to perform a particular function, or a limited set of functions. Pupils adopt the gadget. Most of them use it less skilfully than the master. The next genius may improve it, or he may cast it aside for something more suited to his own aims.

II Then comes the paste-headed pedagogue or theorist and proclaims the gadget a law, or rule.

III Then a bureaucracy is endowed, and the pin-headed secretariat attacks every new genius and every form of inventiveness for not obeying the law, and for perceiving something the secretariat does not

Alleen blijven zijn praktijkvoorbeelden nogal duister, zeker voor de niet-Engelstalige lezer. De bloemlezing in deel twee van ABC of reading zette mij nauwelijks aan tot lezen. Ik ben sowieso allergisch voor vormvaste poëzie; en zeker de vormvaste Engelse poëzie (met zijn inflatie aan makkelijke monosyllaben in het eindrijm) is over het algemeen niet te lezen. Goed, ik heb Samuel Butler, George Crabbe en Walter Savage Landor aangestipt, om ooit nader te exploreren. Van John Donne was ik al fan. Pound neemt van hem het prachtige vers 'The ecstacy' op:

WHERE, like a pillow on a bed,
A pregnant bank swell'd up, to rest
The violet's reclining head,
Sat we two, one another's best.

Our hands were firmly cemented
By a fast balm, which thence did spring ;
Our eye-beams twisted, and did thread
Our eyes upon one double string.

So to engraft our hands, as yet
Was all the means to make us one ;
And pictures in our eyes to get
Was all our propagation.

As, 'twixt two equal armies, Fate
Suspends uncertain victory,
Our souls -- which to advance their state,
Were gone out -- hung 'twixt her and me.

And whilst our souls negotiate there,
We like sepulchral statues lay ;
All day, the same our postures were,
And we said nothing, all the day.

If any, so by love refined,
That he soul's language understood,
And by good love were grown all mind,
Within convenient distance stood,

He -- though he knew not which soul spake,
Because both meant, both spake the same --
Might thence a new concoction take,
And part far purer than he came.

This ecstasy doth unperplex
(We said) and tell us what we love ;
We see by this, it was not sex ;
We see, we saw not, what did move :

But as all several souls contain
Mixture of things they know not what,
Love these mix'd souls doth mix again,
And makes both one, each this, and that.

A single violet transplant,
The strength, the colour, and the size --
All which before was poor and scant --
Redoubles still, and multiplies.

When love with one another so
Interanimates two souls,
That abler soul, which thence doth flow,
Defects of loneliness controls.

We then, who are this new soul, know,
Of what we are composed, and made,
For th' atomies of which we grow
Are souls, whom no change can invade.

But, O alas ! so long, so far,
Our bodies why do we forbear?
They are ours, though not we ; we are
Th' intelligences, they the spheres.

We owe them thanks, because they thus
Did us, to us, at first convey,
Yielded their senses' force to us,
Nor are dross to us, but allay.

On man heaven's influence works not so,
But that it first imprints the air ;
For soul into the soul may flow,
Though it to body first repair.

As our blood labours to beget
Spirits, as like souls as it can ;
Because such fingers need to knit
That subtle knot, which makes us man ;

So must pure lovers' souls descend
To affections, and to faculties,
Which sense may reach and apprehend,
Else a great prince in prison lies.

To our bodies turn we then, that so
Weak men on love reveal'd may look ;
Love's mysteries in souls do grow,
But yet the body is his book.

And if some lover, such as we,
Have heard this dialogue of one,
Let him still mark us, he shall see
Small change when we're to bodies gone.

Pounds voortdurende obsessie met rangorde irriteert me. Zijn inschatting van literatuur als hoeksteen van de samenleving (en van schrijvers als profeten met speciale voelsprieten), daar heb ik helemaal niets mee. Verder kan ik me niet van de indruk ontdoen dat de poëtica van Pound voor een groot stuk de rechtvaardiging is van zijn eruditie. Een eruditie die met de dag obsoleter werd.

Toch ben ik zeer te spreken over ABC of reading. Het boekje staat vol prikkelende lijstjes en schema's. De oneliners van Pound (waarvan hieronder een keuze) snijden bijna altijd hout. Tot slot is de Amerikaanse dichter erg goed in het bedenken van vragen en schrijfopdrachten die de lezer en schrijver uitdagen.

Beschrijf, zonder zijn naam te noemen, een boom op zo'n manier dat er bij de lezer geen twijfel rijst over wat voor soort boom het gaat. Schrijf een prozatekst volgens het metrum van een geliefd gedicht. Stel je bij het lezen van een tekst eens de vraag: moest de schrijver iets van het onderwerp afweten om te schrijven wat hij schreef? Van hoeveel gedichten ken je alleen de "pleasing line"?

En ga bij een favoriete schrijver eens het volgende na: stel dat hij over een bepaald onderwerp niets heeft geschreven, en jij dat zou willen doen. Zou zijn manier van schrijven de behandeling van dat onderwerp interessanter maken? Accurater?

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

Ezra Pound, ABC of reading
206 p.
Uitgeverij New Directions, 200?
Oorspr. (1934)



Selectie quotes uit ABC of reading:

It doesn’t, in our contemporary world, so much matter where you begin the examination of a subject, so long as you keep on until you get round again to you starting-point.

Literature is news that stays news.

The critic who doesn’t make a personal statement, in re measurements he himself has made, is merely an unreliable critic. He is not a measurer but a repeater of other men’s results.

Good writers are those who keep the language efficient. That is to say, keep it accurate, keep it clear.

An epic is a poem including history.

You can’t judge any chemical’s action merely by putting it with more of itself.

The reader’s first and simplest test of an author will be to look for words that do not function; that contribute nothing to the meaning or that distract from the most important factor of the meaning to factors of minor importance.

The secret of popular writing is never to more on a given page than the common reader can lap off it with no strain whatsoever on his habitually slack attention.

Can you be interested in the work of a man who is blind to 80 per cent of the spectrum? To 30 per cent of the spectrum?

The concept of genius as akin to madness has been carefully fostered by the inferiority complex of the public.

Barometers, wind-gauges, cannot be used as engines.

The man who really knows can tell all that is transmissible in a very few words. The economic problem of the teacher (of violin or of language or of anything else) is how to string it out so as to be paid for more lessons.

Real education must ultimately be limited to men who insist on knowing, the rest is mere sheep-herding.

You can spot the bad critic when he starts by discussing the poet and not the poem.

When you get to the serious consideration of any work of art, our faculties or memories or perceptions are all too ‘spotty’ to permit anything save mutual curiosity.

Poetry with its obligatory comparisons, the mythology the poet don’t believe in, his so-called dignity of style, à la Louis XIV, and all that trail of what they call poetic ornament, is vastly inferior to prose if you are trying to give a clear and exact idea of the ‘mouvements du coeur’; if you are trying to show what a man feels, you can only do it by clarity.
(toegeschreven aan Stendhal)

Men do not understand books until they have had a certain amount of life.

In the main I don’t see that teaching can do much more than expose counterfeit work, thus gradually leading the student to the valid.

More writers fail from lack of character than from lack of intelligence.

The chief cause of false writing is economic. Many writers need or want money. These writers could be cured by an application of banknotes.

Rhythm is a form cut into time, as a design is determined space.

Rodolfo Agricola in an edition dating from fifteen hundred and something says one writes: ut doceat, ut moveat, ut delectet; to teach, to move or to delight.

A great deal of bad criticism is due to men not seeing which of these three motives underlies a given composition.

The converse process, not considered by the pious teachers of antiquity, would be to obscure, to bamboozle or mislead, and to bore.

____