's Nachts komen de vossen - Cees Nooteboom

Pontificaal als vanouds zat hij erbij, Nooteboom, laatst in Pauw en Witteman. Zijn nieuwste verhalenbundel werd met ontzag besproken, foto's waren op een groot scherm geprojecteerd, en Cees mocht daar dan wat melancholieke woorden bij brommen. Ik stonk erin. Ook ik liet me verleiden tot 's Nachts komen de vossen, bij nader inzien een bundel die makkelijk bij elkaar te breien is voor een ouwe rot in het vak. Ik zou zeggen: besteed die achttien euro op een nuttiger wijze.

's Nachts komen de vossen bevat een handvol verhalen die eigenlijk kleine herdenkingen zijn. De ik-personen van Cees Nooteboom houden een oude foto in de hand en mediteren over de afgebeelde personen, proberen hen dichterbij te halen. In een extreem geval proberen ze een dode persoon weer tot leven te wekken -- en zo gebeurtenissen af te maken via herinneringsarbeid.

Natuurlijk geeft dat aanleiding tot essayisterige zinnetjes over imitatie en oorspronkelijkheid, het onaffe verleden dat doorwerkt in het heden, de essentie van verhaalkunst, fotografie en film, en alle mogelijke kruisverbindingen daartussen.

Er is weinig plaats voor de lezer in dit boek. Nooteboom stelt precieuse vragen maar beantwoordt ze het liefst zelf, nog voor ik mijn mond kan opendoen. Hij is een schrijver die graag als schrijver in beeld komt, een beetje zoals de lokale burgemeester zich verdringt voor het schavot met gelauwerde wielrenners.

Vooral naar het einde toe bevat de bundel een paar stemmige passages, maar meestentijds vond ik Nooteboom een nogal houten klaas. Cees kent zijn klassiekers. Het gaat van hybridisch, hiëratisch en etherisch, van transformatie en transgressie en epifanie. Evenzovele pochetjes in het traditionele kostuum van de intellectueel. Soms parodieert hij zichzelf:

Wezen en zijn is heel dichtbij.

[...]

De wind was gaan liggen, een gehoorzame hond.

Nog zo'n vervelende truc is dat Nooteboom elfendertig keer zijn verhaal herbegint. Dat surplacen moet voor een schrijver een relaxerende oefening zijn, ambachtelijkheid die zijn ijdelheid streelt; als lezer beschouw ik dergelijke fratsen als haarkloverij.

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken
> meer Nooteboom op Achille: Een middag in Bruay en Het volgende verhaal

Cees Nooteboom, 's Nachts komen de vossen : verhalen
157 p.
Uitgeverij De Bezige Bij, 2009

____