Uit de feedreader [3] : dubbeldik vakantienummer

Elke laatste dag van de maand het beste uit de feedreader van Achille van den Branden. Een uitvoerige collectie links, zonder dat speciaal naar originaliteit gestreefd wordt. Spielerei en achtergrondartikels broederlijk onder elkaar.

> Roger Boylan on Flann O'Brien

> Perfectionism turns people into slaves of success

> Why Chris Anderson's theory of the digital world might be all wrong

> The future of newspapers and litblogs: a thought experiment

> The virtual absinthe museum

> Will blogs save books?

> How different feed readers affect your consumption of online material

> What are the essays one has to study in order to count as a professional academic critic?

> The best documentaries of all time

> Mathieu Bourgois a photographié plus de six cents écrivains

> The translator's paradox

> Éditions cartouche

> Zulma - Éditeur de littérature depuis 1991

> Woonhuis Louis Couperus

> Criticle Mass - In retrospect series

> Criticle Mass - Interviews with critics

> Stefan Collini on Raymond Williams

> Library ladders

> Pessoa's heirs and his notebooks

> The invention of paper

> Assessing Kay Ryan, the new poet laureate

> Ten great examples of science fiction world building

> The Paris Review interviews

> The future of web fonts looking brighter

> A free fulltext version of 'ABC for booksellers' [.pdf]

> 25 new classic book covers

> Unpacking the iLiad: 'It made me feel alienated from the books that I know well'

> How do you preserve digital texts for future technologies that haven’t been invented yet?

> Clay Shirky's 'Here comes everybody' is reputed to be the best book ever written on Web 2.0

> Online, r u really reading?

> Looking for an e-readership

> Famous writer’s shelves available on LibraryThing

> Nick Hornby will never be caught reading an ebook

> John Sutherland laments the state of literary criticism in Britain’s newspapers

> Christian Lander has turned his popular blog into a satiric ethnographic book

> Why I'll never be a bookslut - Stephanie Cleveland

> What are the most controversial SF novels of the past and present?

> Zie de schrijvers werken - Menno Wigman

> Do electronic books threaten the future of traditional publishing?

> Amis & Amis

> A group of scholars thinks evolutionary science can reinvigorate literary studies

> The young Turks of cyberspace

> Page by page, a good book can rewire your brain

> A literary agent and an editor debate the virtues of keeping reviews in print versus fostering book dialogue online

> Index of Dutch literature under review at The complete review

> A new reading of Emily Dickinson

> Public data put to good use

> The digital age is destroying us by ruining our ability to concentrate

> Why are male rock bands so attractive to the opposite sex?

> Slideshow: NASA at 50

> Aleksandar Hemon’s fictional lives

> 'Ten Commandments' of race and genetics issued

> An excerpt from 'Collections of nothing' - William Davies King

> Critics speak about blogging

> What is poetry? And does it pay?

> Creative writing is as popular today as critical theory was a decade ago

> Why are essays so damned boring?

> Does the world need another indie band?

> A political geography of Geneva as a site of globalization and resistance

> The contemporary idea of the "big, ambitious novel" - James Wood

> Zadie Smith, one of the novelists James Wood cited, replies

> James Wood's critical manifesto is firm, yet flexible

> James Wood's masterly 'How fiction works' answers the essential questions

> What would Wood think?

> How to read the James Wood way

> Mandatory summer reading

> Listen to people read a passage from 'If' by Rudyard Kipling, than guess where they are from

> 50 outstanding translations from the last 50 years

> Mediatheek Zuyderzee College

> How to say nothing in 500 words

> Fauxcabulary

> A history and philosophy of jokes

> Interview with Tobias Wolff

> Paris frets over its backwater standing

> Guardian arts writer abandons print for a blog

> Found in books

> Confessions of a book reviewer - George Orwell

> What's wrong with Naomi Klein's theory of everything

> Robert Harling: typographer

> Livres de ceinture

> The best web sites on the press, plus books to read on Clay Felker, the '60s, and New Journalism

> The best books, articles, and web sites for planning your vacation or living vicariously through others

> Independent book publishing

> Irvine Welsh: the secret romantic

> Grub Street irregular: scenes from literary life - Jeremy Lewis

> How is the internet changing literary style?

> Our favourite writers nominate the perfect book for summer - The Independent

> The six biggest mistakes even bestselling writers make

> 'Interplay : a kind of commonplace book' - D. J. Enright

> The A to Z guide to political interference in science

> LibraryThing - free advance copies of books

> The ten best political books

> Scott Sigler, the podcast king who's changing the way we read

> Britain's nature writers

> 100 unbelievably useful reference sites you've never heard of

> Jefferson's classification scheme

> The history of jokes and those who collect them

> Texting has not been the disaster for language many feared

> The democrats and national security

> How to build a universe that doesn't fall apart two days later - Philip K.Dick

> Cell phones: the new cigarettes?

> Evolutionary shortcomings

> Michael Bywater goes in search of the real Woody Allen

> The most accurate horoscope a science magazine could ever hope to publish

> Why historians should write books ordinary people want to read

> Electronic media vs. literacy

> High culture meets low culture in a mass-media world

> Interview with Ray Bradbury

> 10 ideas that changed the course of history

> Why do nations exist?

> Posthumous fame grows for artist Henry Darger

> 1940 survey of French literature - Walter Benjamin

> Copyright renewal, copyright restoration, and the difficulty of determining copyright status

> How the mind works [7 book reviews]

> How to write with style - by Kurt Vonnegut

> Tim Krabbé's chess curiosities

> The 50 top comicbook characters

> Mehr als 16000 hochauflösende Karten aus dem 16. bis frühen 19. Jahrhundert

> In Parentheses is a collection of many ancient, medieval and classic texts

> The 100 best tv shows of all time [met fragmenten]

> On description

> Retronomatopeya

> Abstract satellite images of earth

> 10 very rare clouds

> 'Shoegazing' is back

> My Bloody Valentine since Loveless

> Contemporary Turkish literature

> How your brain can control time

> "Useless” websites you should bookmark

> Every issue of The Times published between 1785-1985, digitally scanned and fully searchable

> Questions couples should ask (or wish they had) before marrying

> De geschiedenis van Vlaanderen - Herman Boel

> The world as seen from Paris

> Dichters op YouTube - bijeengezocht door Coen Peppelenbos

> A chronology for the history of the book

> Top 10 graphic novels by Danny Fingeroth

> Top 10 Welsh alternatives to Dylan Thomas

> Bill Drummond : 'Recorded music is over'

> A short history of the printed word

> Austin Kleon creates mind maps of the books he reads

> Socially awkward? Hit the books.

> Free downloadable books about booksellers

> Moby Dick - the online annotation

> Romeo en Julia - vertaalnotities - Frank Albers

> How to pick the right book for any trip

> The voters choose... but on the basis of what?

> '1001 books you must read before you die' (2008 edition)

> A list of the 284 books removed from the revised edition of '1001 books you must read before you die'

> The conquest of pre-Christian America [book reviews]

> Interviews with Thomas Bernhard

> Stephen Burt on Philip K. Dick

> Sicily, through the eyes of the leopard

> Zadie Smith on E.M. Forster

> Who will digitize the world's books?

> Online writing is a typographical and grammatical mess. Should we fix it?

> The New Statesman's critics and contributors recommend the books they have most enjoyed this year

> 50 greatest quotes on men

> De Literaire Reuzenpockets van De Bezige Bij - Menno Voskuil

> Iraq: will we ever get out?

> How bad was J.M. Barrie?

> A review of 'Homer’s The iliad and The odyssey: a biography' - Alberto Manguel

> Fidel Castro tells the story of his life

> From Mao to wow! : Beijing

> The return of religion - Roger Scruton

> New classical music is absolute torture

> The new economics and the pursuit of happiness

> The movie industry no longer aspires to portray genuine heroism

> What does the world’s oldest art say about us?

> Ligeti: Remembering the genius whom Stanley Kubrick stole music from

> 3600 songs - many of them linked to mp3 files

> A lifetime of lost playlists

> Religion and genocide

> Why facts won’t demolish the conspiracy theories

> Can Islam accomodate democracy or democracy accomodate Islam?

> What does it mean to speak of the “burden” of the humanities?

> Music lists

> The death of life writing

> George Orwell’s diaries as a blog

> The devastation of Iraq's past

> Ian Fleming and James Bond

____

Lost classics - Michael Ondaatje e.a. (samenst.)

Michael Ondaatje en nog drie andere redacteuren vroegen aan tientallen schrijvers een korte, wervende tekst te schrijven over een boek dat hen dierbaar was, maar om een of andere reden niet bij het grote publiek bekend is.

Dat leverde Lost classics op. Met zijn gebrek aan echte, ondergesneeuwde meesterwerken een pompeuze titel, maar het goede nieuws is dat zeker zeventig procent van de boeken die besproken worden me inderdaad helemaal onbekend waren.

Meesterlijke analyses hoef je er niet in te zoeken, maar de toon is prettig relaxt. Een goed geschreven persoonlijke getuigenis werkt vaak aanstekelijker dan een professioneel geschreven recensie. Hier wordt tenminste aangegeven op welke manier een boek een verschil heeft gemaakt in iemands leven, en dat is iets helemaal anders dan de inhoud af te meten aan levensgrote criteria, met oog op canonisering.

Lost classics is een pleidooi voor het goede boek in zijn breedste zin, en naar mijn smaak juist een aansporing om even vanonder de welgekende klassiekers uit te komen. Zo is het boek bijzonder geschikt om je Canadese literatuur bij te spijkeren. Het bevat welgeteld één Nederlandstalig werk: De tienduizend dingen van Maria Dermoût, gekozen door Linda Spalding.

Het moet gezegd: de veelheid aan titels en de diversiteit van de bundel zijn noodzakelijke pluspunten, anders was Lost classics te licht uitgevallen, met al die vrijblijvende stukjes. Driehonderd pagina's, gemiddeld vier pagina's per bespreking, reken zelf maar uit.

De redenen waarom een boek vergeten raakt zijn dan ook velerlei. Omdat het verscheen bij een marginale uitgever en überhaupt nooit werd opgemerkt; omdat de thematiek plaatsgebonden is; omdat nooit iemand brood heeft gezien in een herdruk. Of, en meer dan je denkt, omdat de auteur hopeloos samenvalt met zijn succesboek. Het geheugen en het bevattingsvermogen van de mens is ook eindig. Zo komt het dat zelfs een boek dat ooit op de shortlist van de Booker Prize 1989 stond, inmiddels totaal vergeten is. In een enkel geval is er heirkracht mee gemoeid: omdat in de negentiende eeuw de hoofdstad van Newfoundland, St. John's, tweemaal in vlammen opging, is er bijna niets over van de lokale letterkunde uit die periode.

Terug naar de bundel. Meestal zeggen de auteurs in de stukjes iets over de druk- en receptiegeschiedenis van hun geliefkoosde boek. Daarna komt er een persoonlijk getinte synopsis of een woordje over scènes die bijgebleven zijn. Soms iets over het moment dat ze het boek te pakken kregen. Het ontdekken van "the relevant shelf" bij Powell's of Strand's, of hun exploten als boekendief.

"It was during our first morning in that bookstore that I at last saw a copy of On Growth and Form (Cambridge University Press, revised edition, 2 vols.). It was late afternoon of the following day when I mustered the courage to steal it. I was by then in a pitiful state. I hadn’t stole a book in years; my earlier recklessness had deserted me (I was now a husband and father). Even in pluckier days I would have hesitated before smuggling two fat volumes out of a store milling with attentive salesmen. But the unforeseen resurgence of a title pronounced once ten years earlier had set me trembling with superstitious lust." (Harry Mathews)

Wat mij opviel: de bekende auteurs schrijven inderdaad het best, want komen snel ter zake. Ze bespreken het boek, in plaats van de herinnering die erover gedrapeerd is. Veel onuitwisbare indrukken worden gemaakt tijdens de formatieve jaren en daarom bevat Lost classics onevenredig veel jeugdherinneringen. Inclusief een portret van de sleutelfiguur die ooit het boek aanbracht.

Die besprekingen zijn per definitie een stuk minder betrouwbaar voor de merites van zo'n titel. Zelfs de auteurs die hun favoriet op latere leeftijd herlezen komen af en toe van een kale reis terug, niet meer in staat te herkennen waar ooit de bekoring precies uit bestond. Ene Isabel Huggan verklaart ooit dol geweest te zijn op Durrel, maar nu die "girlhood favourites indigestible" vindt, "possibly as a result of aging: older people can’t handle excess the way the young do."

Daartegenover staat de blijvende trouw aan schrijvers of boeken. "It should be given to every first year university student in every discipline" meldt iemand over Classics revisited van Kenneth Rexroth. "I am still recovering in certain ways, from what I learned" roept Colm Toibin uit over een boek van Juan Goytisolo. Lost classics herbergt een prachtige getuigenis over een boek dat zijn lezer -- eindelijk -- leerde van poëzie te genieten. Maar "The Goddess of Serendip" is een grillig mens. "Very occasionally a book falls into one’s lap at exactly the right moment" schrijft Sarah Ellis.

Vrouwen lezen vrouwen, blijkt nog maar eens. Mannen schrijven meestal over de kwaliteiten van het boek als literair product, vrouwen nemen de hoofdpersoon serieuzer. Mannen speuren naar gedachten, vrouwen naar verwantschap. Al begeef ik me nu op het terrein van de zeer grove gemiddelden. Mijn eigen interesses komen nogal overeen met wat Robert Creeley stelt. Hij beschouwt het boek als een surrogaat voor de menselijke stem, en daarmee als uitstekend gezelschap.

"Perhaps it is finally the fact that some people lead interesting lives, but to me the consummate need has been their ability to speak of those lives, to give them an articulate voice and presence. When young, I longed for someone who would talk to me and, often as not, that person was found in a book. Voices as distinct als any physically present really were there -- Lawrence’s intensity, Conrad’s curious particularizations, Stendhal’s endlessly relieving humour, all were my dependably familiar company. Long after I lost the literal memory of just what he had said, I still heard Henry Miller talking, displacing all usual discretion, demanding intimacy with his listener."

Puur technisch leert deze bundel me dat je paradoxaal genoeg een lezer meer betrokken kan maken bij een recensie door juist niet in al te precieze termen een boek na te vertellen. Je moet de hoofdpersonen voorstellen als archetypes (“Imagine a good man whose props have fallen away”) zonder in platitudes te vervallen. Een bijzonder moeilijke balans.

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken
> selectieve bibliografie in de commentaren hieronder

Michael Ondaatje, Michael Redhill, Esta Spalding en Linda Spalding (samenst.),
Lost classics : writers on books loved and lost, overlooked, under-read, unavailable, stolen, extinct, or otherwise out of commission
304 p.
Uitgeverij Anchor Books, 2001
____

Herinneringen aan mijn roomse jeugd - Mary McCarthy

Ik was zeer gecharmeerd door het lange essay van Mary McCarthy over de ideeënroman. Achteraf bekeken was dat misschien vooral omdat in Ideas and the novel erudiet en leesbaar over mij dierbare schrijvers werd geschreven, eerder dan dat McCarthy zoveel bruikbare ideeën aanbiedt.

Hoe dan ook, mijn nieuwsgierigheid voor deze "first lady of American letters" (Norman Mailer) was gewekt. Een goede aanleiding om eindelijk dit allereerste Privé-domeindeeltje door te nemen.

Zelden las ik een autobiografie die zo kritisch omgaat met het geheugen. Herinneringen aan mijn rijke roomse jeugd bestaat uit een set autobiografische verhalen die oorspronkelijk verschenen in Harper's Bazaar en The New Yorker, en hier doorsneden zijn met commentaar dat de schrijfster achteraf aanbracht. Hoeveel tijd tussen beide tekstsoorten steekt, is niet duidelijk. Martin Ros (die dit boek vijfendertig jaar later als uitgangspunt nam voor zijn eigen memoires) had dáár beter wat woorden aan gewijd in zijn nawoord, in plaats van uitroeptekens te plaatsen bij de verkoopcijfers van McCarthy.

De meeste herinneringen dragen dus doelbewust kenmerken van fictie. Er is geknoeid met tijdstippen, karakters zijn uitvergroot, voorvalletjes worden soms overgepsychologiseerd. Alles in functie van de tekst en zijn spankracht. In haar cursiveringen geeft McCarthy deze werkwijze toe, brengt ze correcties aan, markeert ze duidelijker wat half-vermoed is en wat half-herinnerd. Bepaalde veronderstellingen blijken domweg reeds weersproken door feitenmateriaal.

Maar niet alles wordt opgehelderd. Gaten in het geheugen maken het mogelijk de "substantie" van sommige herinneringen te vatten, maar niet de "bijzonderheden". Een grote handicap bij het zoeken naar de juiste toedracht, schrijft McCarthy, is het feit dat ze wees is, bovendien grootgebracht tussen twee stellen grootouders die op het moment van redigeren overleden zijn.

"De reeks van herinneringen –- het gezamenlijk geheugen van een gezin -– is verbroken. Het zijn in normale gevallen onze ouders die ons niet alleen onze familiegeschiedenis leren maar die onze eigen kinderherinneringen corrigeren (…)"

Wees
Mary McCarthy wordt geboren in Seattle in 1912, als eerste van vier kinderen, in een gezin van katholieke nouveaux riches van Ierse afkomst. Haar ouders zijn hoogopgeleide mensen. Aan vaderskant bezit Mary een zeer welstellende grootvader. De spilzucht van zijn zoon, vader McCarthy, bezorgt de familie echter hoofdbrekens.

In 1918 slaat het noodlot toe. Wanneer het gezin naar Minneapolis verhuist vallen vader en moeder McCarthy ten prooi aan de heersende influenza-epidemie. Mary zal opgroeien temidden van grootouders, ooms en tantes. Herinneringen aan mijn roomse jeugd bestaat in hoofdzaak uit zorgvuldige portretten van deze mensen. Religie is daarbij een niet mis te verstane factor. Bij elke verandering van omgeving levert McCarthy schrandere observaties af over de omgang van haar familie met het geloof.

En dat is voldoende voor een heel boek. In Minneapolis voeden haar katholieke grootouders aan vaderskant haar op, onder supervisie van een zeer hardvochtige oom en tante. Het woord "strafkolonie" is niet van de lucht. Met militaire discipline wordt Mary gezondheid, zindelijkheid en discipline bijgebracht. Zelfs zich ontlasten dient te gebeuren op welbepaalde tijdstippen.

Dit regime vormt tevens een hindernis tussen Mary en de nagedachtenis aan haar vader en moeder. "Deze mensen schenen hun schimmen op te roepen met een soort van eigendomsrecht, alsof de dood die alles gelijk maakt, hen in hun sfeer had gebracht (...)" klinkt het. Wanneer Mary bij haar wrokkige grootmoeder logeert mag ze soms eens in de kamers kijken waarin ze gestorven waren, als betrof het "een speciale trakatie".

Mary vlucht een paar keer het huis uit. Wanneer de toestand onhoudbaar echt wordt, mag ze terug naar Seattle, waar ze wordt opgevangen door haar grootouders aan moederskant: een joodse grootmoeder en een protestantse grootvader. Voeg daarbij de Zusters van het Heilig Hart, die de katholieke kloosterschool drijven (naar Frans negentiende-eeuws model) waar de kleine McCarthy wordt binnengeloodst, en je krijgt stilaan een indringend verslag van hoe een oversensibele meid intellectueel tot wasdom komt in een mengelmoes van invloeden.

De waarde van dit boek spreekt voor zich. Herinneringen aan mijn roomse jeugd toont zeer grondig wat het betekent een katholieke opvoeding te hebben gehad -- en is zeker niet alleen relevant voor de Verenigde Staten begin vorige eeuw.

Op één lijn met heiligen en martelaren
Mary leert in de eerste plaats verschillende soorten katholicisme van elkaar te onderscheiden. Ze zet het eenvoudige geloof van priesters en nonnen uit Minneapolis af tegen de zure variant van grootmoeder McCarthy, die fel ten strijde trok tegen de stijgende protestantse invloed in haar omgeving. Voor deze laatste betekende geloof geen voedsel voor meditatie maar een verzameling voorwendsels voor verontwaardiging: "De leerstellingen van de kerk interesseerden haar niet, behalve als ze een vermaning inhielden voor anderen (…)." Dat is de variant waarbij het geloof volkomen wordt losgezongen van enige moraal.

Maar er is ook het katholicisme van mysterie en wonderen, van doorleefde geloofsartikelen, van voor buitenstaanders schrikwekkende begrippen als zondebesef, biecht en penitentie. Het verdict dat Mary McCarthy in het beginwoord uitspreekt en in de rest van het boek zijn beslag krijgt, is echter onverbiddelijk:

"Na wat ik heb gezien, ben ik tot de conclusie gedwongen dat godsdienst alleen goed is voor goede mensen, en ik bedoel dat niet als een paradox maar eenvoudig als een waarneembaar feit."

En waar staat Mary in dit verhaal? Religie is voor haar in die dagen vooral "een esthetische uitweg" uit haar weeskindertijd, "door de woorden van de mis en de litanieën en de oude Latijnse hymnen, door de paaslelies langs het altaar, de rozenkransen, de versierde gebedenboeken, de votieflampen, de bidprentjes, in goud gedrukt en versierd met bloemenkransen en de afbeelding van een heilige." Daarnaast blijkt ze gevoelig voor de lijdzaamheid die de rooms-katholieken prediken, nog zo'n krachtig vergif. Onrechtvaardige berispingen vindt ze heerlijk en brengen haar "op één lijn met de traditie van de heiligen en martelaren".

Laat er intussen geen misverstanden over bestaan: op school behoort Mary bij de eersten van de klas en ze kan ook sportief haar mannetje staan. Al wordt de rebelse McCarthy niet altijd even makkelijk geaccepteerd. Dan klaagt ze over het "averechts favoritisme dat zo typerend is voor autoriteiten."

Het onvermijdelijke gebeurt: ze verliest haar geloof. Niet eens geleidelijk aan: zonder ooit kennis te hebben genomen van atheïstische theorieën komt het idee kant en klaar bij haar op. Ze slaagt er niet meer in te geloven in haar gebeden. Prachtig is het hoofdstuk waarbij een jezuïet haar op het rechte pad tracht te houden en daarvoor alle bekende registers opentrekt: intimidatie, negeren van argumenten, scholastieke cirkelredeneringen. Mary is gewoon te pienter om daarvan onder de indruk te zijn en werpt de arme man vraagstukjes voor de voeten van het type: "Als God de kannibaal verdeelde in de verschillende lichamen die hij had opgegeten, wat gebeurde er dan met de kannibaal zelf?"

Al het voorgaande grijpt trouwens plaats in het eerste deel van het boek. Over wat nog volgt kan ik merkelijk korter zijn. In de tweede helft komen langer uitgesponnen herinneringen voor, die vooral voor Mary essentieel zijn, niet voor de lezer. Hoe ouder ze wordt, hoe meer haar leven uitwaaiert, zodat de keuze waar ze precies herinneringen aan ophangt steeds meer gewicht krijgt. En toch werd het me iets te vrijblijvend.

Dan gaat het over haar eerste vriendje en hoe ze haar maagdelijkheid wil bewaren. Of over een geliefde lerares Latijn die Keltisch bloed door de aderen heeft lopen en daarom met een zekere wrok De bello gallico behandelt, waarin Caesar Vercingetorix en co onderwerpt.

In dat hoofdstuk, ‘De poppetjes in het weerhuisje’, memoreert Mary wel op sublieme manier hoe ze zichzelf en de familie McCarthy op een toneelvoorstelling stiekem vereenzelvigt met Catilina, wanneer Cicero zijn eerste catilinarische rede afsteekt. Natuurlijk schiet mijn eigen verhouding met Sallustius dan door mijn hoofd. Beelden van een zweterige student gebogen op een taai te vertalen tekst.

Heb ik al gezegd dat Mary McCarthy voortreffelijk schrijft? Als was ze een Dickensiaanse heldin (weeskind, remember) die de stijl van haar geestelijke vader heeft overgenomen. Het laatste hoofdstuk, over die andere, joodse grootmoeder, is nog een hoogtepunt. Het is heel goed te begrijpen waarom een dikke veertig jaar geleden de reeks Privé-domein met McCarthy's herinneringen aftrapte.

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken
> meer Privé-domein op Achille

Mary McCarthy, Herinneringen aan mijn roomse jeugd
243 p.
Uitgeverij De Arbeiderspers, 1966
Oorspr. Memories of a catholic girlhood (1957)
Vertaald door Nini Brunt
Privé-domein nr. 1
____

Verhalen - Kurt Tucholsky

In deze oude, bij mijn weten nooit meer herdrukte bloemlezing zijn columns, pamfletten en verhalen opgenomen van een van de meest gevreesde pennen van het interbellum, de Berlijnse schrijver Kurt Tucholsky (1890-1935).

Hij schreef zoveel dat hij een handvol noms de plume nodig had om alles te herbergen, zegt Simon Carmiggelt in de inleiding: Ignaz Wrobel, Peter Panter, Theobald Tiger, Kaspar Hauser en zijn eigen naam.

Carmiggelt stipt verder Tucholsky's profetische blik aan en daar valt zeker iets voor te zeggen. In tijden van tegenvallende Euro-referenda is het komisch te lezen hoe Tucholsky in de aanhef van ‘De groeten van vroeger’ de "lieve lezer" van 1985 adresseert met de woorden:

"‘Vanzelfsprekend hebben julie het vraagstuk: ‘Een volkerenbond of een verenigd Europa?’ niet opgelost; vraagstukken worden immers door de mensheid niet opgelost, ze blijven liggen waar ze liggen."

Al zijn de tirades tegen Hitler van een grotere urgentie gebleken. Reeds in 1925 ziet het alter ego Peter Panter met lede ogen aan hoe de scholen aan het verworden zijn tot "kweekplaatsen van nationalisme". Oorlog is een belangrijk leidmotief bij Tucholsky. Naast een vergelijkend onderzoek tussen Hitler en Goethe bevat de bundel ook een paar reisverslagen, waaronder eentje uit Verdun, waar anno 1924 de Eerste Wereldoorlog nog bijna letterlijk nasmeult. De gruwel van '14-'18 was de beslissende gebeurtenis in het leven van Tucholsky. Zijn ervaringen als soldaat aan het oostfront maakten van hem een overtuigd pacifist.

Daarnaast vind je in Verhalen de onderwerpen die je mag verwachten van een satiricus. De menselijke kleinheid zeg maar, met in de hoofdrol tijdloze parameters als geld, macht, roem, ijdelheid. De Berlijnse kroniekjes over echtelijke trouw (waar Tucholsky het zelf niet zo nauw mee nam) zijn nog zeer wel te lezen.

Een bescheiden hoogtepunt is de doorlichting van de familie ("familia domestica communis, de gewone huisfamilie"), door Tucholsky gedefinieerd als een verzameling individuen die het als hun belangrijkste taak zien hun neus in jouw zaken te steken. Vermeldenswaard zijn verder de handleidingen 'Hoe word ik een slechte redenaar?' ("Je moet alles in de bijzinnen stoppen.") en 'Tien geboden voor de zakenman die een kunstenaar in dienst neemt' ("1. Laat hem met rust").

Komrij noemt Tucholsky in zijn abecedarium De buitenkant als een van zijn grote voorbeelden en soms is heel goed te zien waarom. Een passage als de onderstaande, over censuur, kan zo in Horen, zien en zwijgen:

"Wat de radio en de film in deze tijd produceren is een chemisch gereinigd rommeltje, dat zijn natuurlijke smaak heeft verloren. De ether is één grote kinderkamer, en het witte doek een soort slabbetje, dat de babyachtige massa wordt voorgehangen. Altijd braaf het ene lepeltje na het andere, en natuurlijk altijd gruttenpap.
Het is, zoals bijvoorbeeld blijkt bij het boek, eenvoudig onzinnig om te zeggen, dat het werkboek van strafrecht hier tekortschiet. Natuurlijk maakt een afbeelding meer indruk dan een gedrukte letter. Maar als er werkelijk smerige dingen worden gefotografeerd, of grofheden of beledigingen, dan kan men het met het wetboek van strafrecht best klaren. De radiostations zijn in Midden-Europa in handen van de heersende klasse; niet direct in veilige handen, want de nieuwe instrumenten worden kromgebogen, zodat ze niet op de juiste manier kunnen worden gebruikt."

Te vaak hinken de verhalen echter op één been, en dan is het alleen leuk om zo vlug mogelijk te voorspellen waar Tucholsky naartoe wil. Als een satiricus een leeuw laat ontsnappen uit het roofdierenhuis van de Berlijnse dierentuin, waar kan zo'n column dan zoal op uitlopen?

Ik vond het meestal moeilijk na te voelen waarom deze stukjes indertijd zoveel kwaad bloed zetten. Tucholsky wijt het zelf aan de nare Duitse gewoonte om niet te denken in individuen, maar in standen; corporaties waar geen vinger ongestraft naar kan uitgestoken worden.

"De satiricus is een gekwetste idealist: hij wil dat de wereld goed is; de wereld is slecht, en daarom trekt hij tegen alle slechtheid van leer. (…) De Duitser maakt voornamelijk één vergissing: hij verwisselt de zaak met de persoon. Als ik de gevolgen van de drankzucht wil laten zien en de ellende die eruit voortvloeit wil bestrijden, kan ik dat niet met vrome bijbelspreuken. Ik zal mijn doel het beste bereiken door de treffende uitbeelding van een man, die hopeloos dronken is. Ik til het gordijn op, dat de rottigheid aan het oog onttrekt, en zeg: ‘Kijk!’ In Duitsland noemt men zoiets ‘cru’."

Tucholsky schrijft dat de taal als een wapen gebruikt moet worden. En toch, deze bundel heeft nog het meest weg van een negentiende-eeuws steekwapen, dat inmiddels obsoleet aandoet.

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

Kurt Tucholsky, Verhalen
157 p.
Uitgeverij De Bezige Bij, 1968
Oorspr. Zwischen gestern und morgen (1952) en Panter, Tiger & Co (1954)
Vertaald door Toon Bartels

____

Rome

Overvloedig internetgebruik en short attention spans, er moet toch iets van aan zijn. Anders valt niet te verklaren waarom ik nooit meer het geduld kan opbrengen om tv-series weken aan een stuk te volgen. Wellicht verander ik stilaan in een ander modeverschijnsel, de dvd-box-junk, die op een paar avonden een heel seizoen uitkijkt.

Deze vakantie heb ik me alvast volgevreten aan Rome, de sandalenreeks onder de auspiciën van Bruno Heller, een samenwerking tussen de BBC, het Amerikaanse Home Box Office en de RAI.

Knap hoe de scriptjongens het leven van twee simpele legionairen rond zowat alle intriges laten kronkelen die van de jaren vijftig tot en met dertig voor Christus zo'n boeiend tijdsvak hebben gemaakt. Op een manier dat het nog een béétje geloofwaardig blijft.

Een algemeen medeleven met die jongens haalde het uiteindelijk toch van een gefocuste interesse in de verhaaltjes zelf. Daarom is het goed dat er een reeks van gemaakt werd; de sympathie kon langzaam groeien. Dialogen en regie schieten trouwens toch tekort voor een film.

Gecharmeerd was ik vooral door de groezelige styling die de makers voorop stelden. Niet opnieuw de brede boulevards uit talloze eerdere verfilmingen, maar gekonkel in nauwe steegjes en verduisterde villa's. De smeerboel van de antieke grootstad wordt eens niet onder de mat geveegd. Het moderne Bombay diende als inspiratie, leer ik uit de (uiteraard zelfverheerlijkende) extra's.

Interessant om die machtsblokken tegen elkaar te horen schuren. Het volk, de keizers, de onberekenbaarheid van een verveeld leger in vredestijd. Elk voorval spruit voort uit het spanningsveld tussen eer en inhaligheid, faam en bijgeloof. Dat waren nog eens staatsmannen, die Romeinen. Kan je je dat inbeelden, Gaius Yvus Letermus die na twaalf maanden schaamteloos vertoon de eer aan zichzelf houdt en zich op zijn zwaard stort?

Rome zal naar verluidt geen derde seizoen kennen, al had de reeks eindeloos kunnen doorgaan. Per slot van rekening hebben we nog maar anderhalve keizer afgewerkt uit het dozijn van Suetonius: Caesar en Augustus (hier nog Octavianus).

Soit, het toeval dat Lucius Vorenus en Titus Pullo ("Thirteenth!") op het voortoneel van de geschiedenis heeft gebracht is naar mijn smaak sowieso uitgeput. De makers kunnen geen loopje blijven nemen met de juiste historische toedracht. Wie de dwalingen en inaccuratesses van de scenaristen bestudeert -- en, by the sons of Dis!, dat zijn er nogal wat -- glimlacht om de behendigheid waarmee dingen zijn weggelaten, gecumuleerd of omgewisseld. Ondanks de inbreng van de praatgrage historical consultant Jonathan Stamp.

> http://www.imdb.com/title/tt0384766/

____ filmkey

Spanje achter de schermen - Steven Adolf

Inmiddels begonnen met wat ik maar clusterlezen zal noemen: in korte tijd enkele boeken verstouwen over eenzelfde onderwerp.

In de hoop op een fijne kruisbestuiving, maar meer nog in de overtuiging dat daar dan interessante opmerkingen uit te puren vallen. Die dan een plaatsje krijgen boven de veredelde inhoudstafels die ik gewoontegetrouw voor mezelf maak.

Iemand met overzicht kan proberen aan te geven wat de musts zijn en wat ongelezen kan blijven. Duiden op een gewenste leesvolgorde, eventueel.

Hebben we het bijvoorbeeld over Spanje, dan lijkt Spanje achter de schermen (2001), hoewel een beetje gedateerd, me een ideale instapper. Steven Adolf is correspondent Spanje voor NRC Handelsblad en dat laat zich voelen. Hij schrijft helder en zonder franjes, met een voorkeur voor hedendaagse onderwerpen. Inclusief oordeelkundig gebruik van cijfers, gemiddelden en vergelijkende tabellen.

Zijn boek oogt vooral volledig in de breedte. Adolf behandelt een groot scala aan onderwerpen kriskras door elkaar. Het register voldoet gelukkig, en is zeker geen overbodige luxe. Een tiental traditionele Spaanse volksfeesten (processies, heiligenverering en andere bizarre rituelen vergezeld van tromgeroffel, fluitspel of vuurwerk) vormen het uitgangspunt waar Adolf dan losvast op verder borduurt. Daarbij vond ik zijn opmerking interessant dat ook jongeren gretig deelnemen aan deze vertoningen en dat een tegencultuur in Spanje vrijwel onbestaande is. Ik stelde ook vast hoezeer deze pathetiek mij, zelfs als Vlaming die in zijn jeugd sudderde in eigen katholiek nat, vreemd is.

De gemiddelde Nederlander neemt naar verluidt een iets furieuzer houding aan tegenover de oude Spaanse bezetter dan de doorsnee Belg, maar van vooringenomenheid is bij Adolf geen sprake. Er mocht naar mijn smaak wel nog meer geschiedkundig fundament in het boek. Al is te begrijpen dat Adolf een drievoud aan pagina's uittrekt voor de Barcelonese exploten van Cruijff en Van Gaal, in vergelijking met wat hij besteedt aan, zeg, de opkomst van het kalifaat. (Wat blijkt trouwens? Dat het bekende ‘ieder nadeel’ heb z’n voordeel’ een vlotte vertaling is van het Spaanse ‘no hay mal que por bien no venga’.)

Ikzelf miste vooral een goede scheut hedendaagse literatuur in Adolfs verhaal. Enkele schrijvers passeren de revue, maar vooral wat hun verhouding tot het taalpurisme betreft.

Heel herkenbaar voor een Belg is de onderlinge rivaliteit tussen de deelgebieden die als een rode draad door Spanje achter de schermen loopt. De auteur beschrijft Spanje ergens als een cultuur van "rivaliserende stammen die bijeen lijkt te worden gehouden door voetbal, de loterij en feesten". En verderop als "een groot, leeg land waar de meeste inwoners zich eerst en vooral lid van een familie voelen, vervolgens inwoners van een stad, erfgenamen van een regio en dan pas, met niet al te groot enthousiasme, Spanjaarden." Zo erg is het bij ons niet, maar behalve de Rode Duivels, de monarchie en de Belgische vlag koesteren ook Vlamingen en Walen nauwelijks nog gemeenschappelijke symbolen. (In zoverre de Rode Duivels überhaupt nog te koesteren vallen tegenwoordig.)

Lezend over de troubles tussen de Spaanse regio's en hun wantrouwen jegens het centrale gezag in Madrid, valt op hoe mak de Belg in vergelijking reageert op de communautaire hutsekluts in zijn land. Ook wanneer een volwaardige regering nu al een vol jaar op zich wachten. Geweld is de Belgen kennelijk vreemd. Tot nu toe vindt hij steeds vernuftige oplossingen om tot nieuwe evenwichten te komen. Als dat betekent dat België in Europa meewarig bekeken wordt als zijnde een surreëel, onbegrijpelijk en kleingeestig gebied, dan moet dat maar.

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

Steven Adolf, Spanje achter de schermen
De feestelijke herrijzenis van een democratie
439 p.
Uitgeverij Prometheus, 2001


Beknopte politieke geschiedenis
- Vóór Franco. Achthonderd jaar lang het kruispunt tussen Latijnse en islamitische cultuur. Als ruggengraat van het koninkrijk Aragón was Catalonië van essentieel belang voor de vormgeving van het huidige Spanje, door het huwelijk in 1496 van Isabella van Castilië met Ferdinand II van Aragón. Dat historisch besef knaagt aan de Catalaanse ziel. In de zestiende en zeventiende eeuw groeide Spanje uit tot een wereldmacht. Nationale kwetsuur: het verlies van de laatste koloniën in 1898. Een buitenbeentje in Europa -- de Pyreneeën die het eindpunt van de beschaving leken te markeren. 'Hier begon Afrika', een beeld dat door de negentiende-eeuwse Franse en Duitse romantici werd ingezogen.

- Franco. Economische achterstand, verouderde industrie, door zijn isolement de Marshallhulp van de Verenigde Staten mislopend. Idealisering van het boerenleven. Ondermaats onderwijs, het ontbreken van een wetenschappelijke traditie. Staat eind jaren vijftig met tegenzin liberaliserende tendenzen en buitenlands kapitaal toe. Opkomst toerisme, modernisering industrie.

- Fraga. Bekleedde hoge posities in de nadagen van Franco, van wie hij een hartstochtelijk aanhanger was. Hij was onder meer minister van voorlichting, in welke functie hij de censuur uitvoerde. "Na de dood van de generalissimo richtte Fraga een politieke partij op om diens erfenis te beheren: de Partido Popular. Bij de eerste vrije verkiezingen kreeg de PP echter nauwelijks een voet aan de grond. Dat werd pas anders nadat voorzitter Fraga zich had teruggetrokken en de partij zich wat losser ging opstellen tegenover het Franco-verleden." In 1989 werd de Galiciër voorzitter van de regionale autoriteit in Galicië, ofwel regio-premier. Onder zijn leiding won de PP ook in 1993, 1997 en 2001 de verkiezingen. Koos Aznar als zijn opvolger. Voerde oppositie tegen Suárez en de socialisten van Felipe González.

- Juan Carlos. Tijdens Franco nog president van het land. Na Franco's dood wordt de monarchie hersteld. Juan Carlos wordt een van de drijvende krachten in de pragmatische overgang naar de democratie: de Transición. Verdringing van de franquistische erfenis. "De Transitie kon alleen slagen door niet terug te kijken naar het verleden. Nooit was er een politiek en gerechtelijk onderzoek geweest van de gepleegde misdaden tijdens het Franco-regime, nooit waren de daders aangewezen, nooit was het tot een veroordeling gekomen."

- Felipe González. De grote socialistische voorman (PSOE, de Spaanse Socialistische Arbeiderspartij). Premier van 1982 tot 1996. Controle van het leger. Toetreding tot de EG. Topjaar 1992: Olympische Spelen in Barcelona, Wereldtentoonstelling in Sevilla.

- Aznar. Modernere koers van de Partido Popular. Geschipper met de deelgebieden. De opkomende Rodríguez Zapatero.

De Spaanse politieke cultuur
- Macht in Spanje is een labyrint van snel wisselende allianties en complotten. Politieke inmenging, bijvoorbeeld in de museumwereld. Impact van frauduleuze zakenmannen (Mario Conde, Jesús Gil y Gil). Zwakke oppositie door interne partijtwisten. De lauwe werking van de Cortes (het parlement).

- De Spanjaarden hebben weinig vertrouwen in de onafhankelijkheid en efficiëntie van hun rechterlijke macht. De scheiding tussen politiek en justitie wordt immers niet scherp getrokken. Cruciale figuren als de staatsaanklager en de hoofdofficier van justitie van de belangrijke centrale rechtbank van Madrid worden benoemd door de regering.

- Invloedrijke hoofdredacteuren. Progressief: El Pais. Regeringsgezinde dagbladen: Abc en El Mundo. "Waardevrije informatie blijft beperkt tot het weerbericht. Belangrijk is te zoeken naar de reden waarom iets op een bepaald moment verschijnt, te zoeken naar de eigenaren van de krant of het televisiekanaal en te zoeken wie op dat moment de vrienden en de vijanden zijn van die eigenaren."

- Politieke schandalen worden breed uitgesmeerd. "Het is het spiegelbeeld van Nederland, waar een schandaal vooral wordt ervaren als een ruwe verstoring van de illusies van een nette samenleving onder leiding van een betrouwbare overheid en de harde werkelijkheid zo snel mogelijk dient te worden aangepast aan het idyllische zelfbeeld." Spanjaarden dol op roddel en celebrities. Typisch Spaanse traditie is de tertulia: zet een stel journalisten, politici of schrijvers bij elkaar, gooi een onderwerp in de groep en praten maar.

- De grote machtsblokken in de Spaanse maatschappij: "Politiek, media en financiën hebben kerk, adel en leger vervangen als de heilige drie-eenheid van het machtsbestel." Invloed van het bankwezen en grote bedrijven (Telefónica). Voetbal als spiegel van de maatschappij: het getouwtrek achter de schermen en de fatale vermenging met zakelijke belangen. Het Spaanse leger: ooit een gesloten kaste, Millán Astray (‘Leve de dood’), de couppoging van 1981 was het bewijs van hun wereldvreemde blik, maakt nu deel uit van de NAVO.

- Religie: In Spanje is iedereen katholiek, zelfs de atheïsten: doop, eerste communie, trouwen en begraven worden. Geen grote kerkgangers. De macht van de clerus onder Franco. In Baskenland en Catalonië werken kerk en de nationalistische regioregeringen harmonieus samen. Opus Dei en haar maatschappelijke vertakkingen.



Het autonomiestreven van de regio's
- Altijd in strijd met Madrid om meer lokale bevoegdheden. "Bij een langer verblijf in Spanje valt vooral op dat regionaal-nationalistische partijen uitzonderlijk veel geld en energie steken in hun gevecht met de centrale overheid in Madrid, in partijruzies en het tevreden houden van de achterban. Voor het regelen van het praktisch wel en wee blijft nauwelijks tijd over."

- Catalonië: open naar Europa, gesloten naar de rest van Spanje. Kreeg de meest verregaande bevoegdheden voor het voeren van een onafhankelijke politiek. Grote gangmaker: Jordi Pujol. Net als de Basken spreken ze een eigen taal, maar in tegenstelling met de Basken is er een rijke geschreven traditie van deze taal. Het Catalaanse streven naar autonomie is ook niet gewelddadig van karakter. De helft van de Catalanen spreekt Catalaans. Catalonië is de economische motor van het Iberische schiereiland.

- Baskenland: door de gewelddadige uitwassen van het nationalisme "is voorzichtigheid, angst en onverschilligheid een tweede natuur geworden voor de Basken". ETA staat voor Euskadi Ta Askatasuna ofte 'Baskenland en Vrijheid'. Nationalisme op de revolutionaire principes van het marxistisch-leninisme. Officieel gesticht in 1959. Grote teleurstelling na het heengaan van Franco dat er ook toen geen onafhankelijke Baskische natie zat aan te komen. Aanslagen op politici, ondernemers, journalisten, legerofficieren, vredesactivisten. De belangrijke nationalistische politieke partij: PNV, met Xabier Arzalluz. Toont een tweeslachtige houding tegenover de ETA. Ruim gestoffeerd dossier over de ETA vanaf p. 226. Basken zouden mogelijks afstammelingen zijn van de Berbers. Bizarre sporten. Weinig vruchtbaar land. In het verleden inventieve zeevaarders.

Socio-economisch
- Economie. Explosieve groei van de Spaanse economie eind jaren tachtig. Investeringen in Latijns-Amerika: De 'nieuwe conquistadores' die het gevecht aangaan met de Amerikaanse invloed in Latijns-Amerika (Monroe-leer). De rigide Spaanse zakencultuur. Dossiers over tonijnvangst en de bananenproductie. Toerisme: Costa Brava, Benidorm, Alicante, Ibiza, Mallorca, Costa del Sol, Tenerife en Gran Canaria.

- Volksaard: niet scheutig met publiek vertoon van emoties, gebrek aan planning gecombineerd met improvisatietalent, fatalisme (zie ook: goklust, roekeloos rijgedrag, weinig vertrouwen in autoriteiten), gebrek aan introspectie en zin voor ironie. Een buitenvolk, weinig aandacht voor het huiselijk interieur, rumoerig nachtleven. Grootverbruikers van medicijnen: Spanje is dé kweekplaats voor resistente varianten die zich over het hele continent kunnen verspreiden. Conservatief in familiale kring, vaak remmingen los bij vrienden of in het uitgaansleven.

- Flamenco: "Anders dan de Portugese fado wordt de troost niet gezocht in zachte, melodieuze weemoedigheid. Hier is het eerder een trotse wraak op het noodlot. Ten onder gaan we allemaal, maar mijn bestaan is gehoord en niet onopgemerkt gebleven."

- Stierengevechten. De lauwe houding van de Spanjaarden zelf. "Ronduit hypocriet is de kritiek uit landen met een bio-industrie die jaarlijks miljoenen beesten door de gehaktmolen draait. De veertigduizend stieren die jaarlijks in een Spaanse arena de dood vinden, hebben in ieder geval een mooi leven achter de rug van ongestoord gras eten op de glooiende weides van Andalusië of Extremadura. Daar kan een kistkalf alleen maar van dromen."

- Keuken: de Spaanse keuken is een weerslag van de rijkdom aan regionale verschillen. Traditie zet de toon, eenvoud en kwaliteit van de ingrediënten vormen de basis. Gezond: olijf-en zonnebloemolie, verse groente, vis en mager vlees, wijn.

- Jeugdcultuur. Drugsgebruik en de gedoogzones rond de grote steden. De Busquimanos: hasjsmokkelbendes uit Barbate. Het uitgaansleven op de Canarische eilanden. Clubbing en hooliganisme. Emancipatiebewegingen voor homo's. Machismo. Onmatig drank en tabakgebruik. De losbandigheid van de jeugd is taboe in familieverband.

- Milieu. Rijkdom aan biosferen op het Iberische Schiereiland. Natuurpark Coto de Doñana. Het lakse milieubeleid. Het Spanje van de binnenlanden met zijn feodale erfenis. Leegloop. Oprukkende woestijnvorming. Waterverkwisting.

- Het xenofobe Spanje. Lastig bezoek van gitanos sinds de vijftiende eeuw. Noord-Afrikaanse illegale bootimmigranten. Verstrengde vreemdelingenwetten. Uitwijsbeleid. Portugal geweerd op de weerkaarten. De teruggave van Gibraltar. Verschil tussen nationalisten en republikeinen.

- Enkele stadsportretten: Zaragoza (p. 39), Madrid (p. 94), Valencia (p. 171), Córdoba (p. 310).

Zeer selectieve bibliografie
The Spanish labyrinth - Gerald Brenan
Spain 1808-1975 - Raymond Carr
Spain : a history - Raymond Carr
The shameful life of Salvador Dalí - Ian Gibson
Iberia - James Michener

[afbeelding : Toro de Osborne, via Flickr]
____

Lord David Cecil

"Lord Edward Christian David Gascoyne-Cecil CH (1902-1986), was an English aristocrat, literary scholar, biographer and academic. (...) He also participated in the 1928 Olympic Games winning the Gold in the 400 metre hurdles. He was Professor of English Literature at the University of Oxford from 1948 to 1970, his pupils including John Bayley. Cecil's 1939 book The Young Melbourne, the first of two biographies he published of William Lamb, 2nd Viscount Melbourne, the British Prime Minister, was one of John F. Kennedy's favourite books. "

http://en.wikipedia.org/wiki/Lord_David_Cecil

____

Paul Heyse

"Paul Johann Ludwig von Heyse (1830-1914) was een Duits schrijver en essayist. In 1910 won hij de Nobelprijs voor de Literatuur. (...) De zeventig toneelstukken van Heyse, misschien met uitzondering van Colberg, zijn na zijn dood in ijltempo in de vergetelheid geraakt; ook zijn novellen, die rond de eeuwwisseling alomtegenwoordig waren en vaak verplichte schoollectuur leverden, worden, wellicht al sinds het interbellum, nauwelijks nog gelezen."

> http://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Heyse

____

Rockcritics

Rockcritics.com explores all aspects of writing about popular music: the ideas, the practical tools, the scandalous rumours, the puffed egos, and of course, the people and personalities who call themselves “rock critics.” Mostly what they do there is ask questions and let other writers answer them.

> http://rockcritics.com/

____

Textlog

Textlog.de ist eine Sammlung historischer Texte und Wörterbücher mit Schwerpunkt Philosophie, Kunst und Ästhetik. Die in dem Projekt enthaltenen Online-Ausgaben sind neu überarbeitet und editiert. Derzeit stehen über 41000 Seiten zur Lektüre und Recherche zur Verfügung. Die Sammlung wird ständig aktualisiert und erweitert.

> http://www.textlog.de/

____

Parijse stemmen - Céline Curiol

Opnieuw een Franse roman met in de hoofdrol een films naspelende, puberdromen cultiverende, mysterieuze mannen begerende vrouw. Beetje borderline. Ze lijdt nog net niet aan pathologische betrekkingswaan.

Dat Céline Curiol van haar heldin een SNCF-omroepster maakt ("Haar werk bestaat uit spreken in een microfoon, en dat zo neutraal mogelijk") heeft nochtans wel wat. Maar deze zwerft vervolgens zo doelloos, besluiteloos, gedachteloos door de Franse hoofdstad dat Parijse stemmen nooit een solide indruk kan geven.

"Ze zit op een marineblauwe bank. De ramen gaan schuil achter dikke gordijnen. Op een plank staat een ingelijste foto van een man van een jaar of veertig. De slaap maakt zich langzaam van haar meester. Renée heeft een glas voor haar ingeschonken, een of andere sterke drank, ze heeft niet verstaan wat precies. Om haar op te kikkeren, verklaart hij, waarna hij naast haar komt zitten. Hij heeft zijn zonnebril afgezet en mijdt haar blik. Zweetdruppels parelen op zijn voorhoofd. Hij legt de tijdschriften die slordig op het lage tafeltje liggen op een stapel, herschikt de bloemen in de vaas, alles met werktuiglijke, afgepaste en secure bewegingen."

En, jammer voor de debuterende Curiol, van dolende vrouwen die "zoute tranen" plengen omwille van minnaars die zich alleen kenbaar maken op het antwoordapparaat, daar zijn nu eenmaal al genoeg boeken over. Diefstalletjes, opstootjes met zwervers, bezoekjes aan een erotische boekhandel en enkele zeer oppervlakkige notities over de wereldpolitiek kunnen de aandacht niet wegleiden van de enige factor van formaat, het narcisme van de hoofdpersoon. Parijse stemmen lezen is gedwongen worden te kijken in een te diep uitgesneden decolleté.

"Ze gleed van de ene emotie in de andere zonder dat deze echt een object hadden. Ze stootte tegen smartelijke dingen, ze drukte haar mond op lippen zonder eigenaar."

"De buitenwereld is opeens heel klein geworden en haar binnenste vol en reusachtig."

"De waarheid, die oneindige raamvertelling, heeft weinig aanlokkelijks."

"Waarom zou ze accepteren dat hij haar zo achterlaat, als een melaatse, omdat ze het niet voor elkaar heeft gekregen hem zijn lippen op de hare te laten drukken?"

Voeg daarbij dat elke zwerftocht door Parijs onvermijdelijk iets weg heeft van een toeristische route.

Ik zat me onderweg nog het meest af te vragen waarom je Parijse stemmen toch geen chicklit mag noemen. Omdat Curiol bij vlagen zeer etherisch kan schrijven, daarom. Alsof je de frisse nevel uit een waterverstuiver in je gezicht krijgt. Bij haar geen gedoe met maten en gewichten, nauwelijks een ironisch woord over consumeergedrag en omzeggens nooit aanknopingspunten die de biografie van haar hoofdpersonage concreet maken.

Maar, daarmee jammer genoeg samenhangend: ook omdat Parijse stemmen opnieuw zo'n volstrekt humorloos Frans boek is. Waarom Paul Auster er zo dol op was, ik heb er het raden naar.

Seksistische term trouwens, chicklit. Waarom worden al die makkelijke thrillers, of juist de meneertjesboeken van Philippe Delerm nooit chaplit genoemd?

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

Céline Curiol, Parijse stemmen
222 p.
Uitgeverij Ambo, 2006
Oorspr. Voix sans issue (2005)
Vertaald door Maartje de Kort en Nele Ysebaert

____

Oude vrienden - Rafael Chirbes

Een aantal gewezen revolutionairen die eind jaren zestig verenigd waren in de cel Unidad de Comunistas, besluit een paar decennia na dato nog eens verzamelen te blazen. Gewoon, for old times' sake, in een Madrileens restaurant. In het sarcastisch getitelde Oude vrienden onderzoekt Rafael Chirbes wat er van hen geworden is en in hoeverre er nog sprake is van verwantschap. Kwieke vijftigers zijn het inmiddels; Aznar is aan de macht.

De roman bestaat uit de lange monologen van de hoofdrolspelers en valt uiteen in twee delen, met de menukaart (ravioli, ganzeconfit, champagne) en de eigenlijke ontmoeting netjes in het midden.

Het gezelschap oogt divers: een paar gerateerde kunstenaars schuiven aan tafel bij een voormalig Europees ambtenaar; iemand verdient goed geld in de vastgoedsector terwijl anderen moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Een aantal bentleden komt gewoon niet opdagen; wegens een brouille met deze of gene, of omdat ze het nut van een reünie niet inzien. Maar: tussen de regels drukken ook zij een stempel op de gesprekken.

De kinderjaren worden eerst gememoreerd ("het dichte ongerepte oerwoud"), alsook de speling van het lot, die iemand zomaar uit een middenstandersstadje in het grote Madrid kan slingeren. Het meest palaveren de disgenoten over het wezen van de revolutie en de dictatuur, inmiddels in het besef dat ze nooit meer dan "naamloze figuren in de godsdienstoorlogen van deze tijd" zijn geweest: géén helden die tot de tanden gewapend hun ideeën hebben verdedigd, noch martelaren die voor de goede zaak gestorven zijn.

Naargelang wie aan het woord is weerklinkt dan ook matiging, bitterheid of cynisme. Zodat Oude vrienden voor een stuk kan gelezen worden als een afrekening met de grote inspiratoren van links: van Malraux over Gorki tot Neruda, van Mao over de Franse poètes maudits tot zelfs Savonarola.

De toekomst bestaat niet. Het is alleen maar een idee, hebben jullie dat wel door?

[...]

Maar natuurlijk, iedereen denkt alleen maar aan zichzelf, dat is het mooie; laat iedereen alleen maar met zichzelf bezig zijn, zich met zijn eigen zaken bemoeien en niet met die van anderen, en laat iedereen zijn eigen leven leiden. Wanneer mensen elkaar in de gaten gaan houden, dat is het begin van de dictatuur.

[...]

Wat heb je aan die herinneringen op je CV?

[...]

Ik ontdek dat de theorie, dat wat men schrijft of zegt, volmaakt is, maar de concretisering ervan is gruwelijk (…)

[...]

Enkel voor anderen leven is niet, zoals wij in onze jeugd dachten, een vorm van solidariteit: het is een verkeerde weg kiezen, daar lopen waar iemand loopt die iets anders zoekt dan jij.

Boeiender vond ik evenwel de getuigenissen van hoe de ex-revolutionairen in het leven stonden ná de val van Franco. Toen Spanje vanaf 1975 een culturele en economische adrenalineopstoot kreeg, enige franquistische naweeën (de mislukte coup van Antonio Tejero Molina in 1981) niet te na gesproken. En hoe ze het stelden in de periode dáárna, wanneer de "rechtse schofterigheid" van de Partido Popular wordt belichaamd door de eerder genoemde meneer Aznar.

In discussies mogen de oudstrijders nog steeds met graagte sakkeren over de ontmanteling van Rusland, de Chinese consumptiedrift en de dominantie van de Verenigde Staten. Maar in het dagelijkse leven heeft de militante ingesteldheid allang baan geruimd voor pragmatiek en hypocrisie — wanneer moderne vraagstukken als euthanasie, echtelijke ontrouw, aids, drugs, het moederschap en huishoudbudgetten zich aandienen. Een voorgeschiedenis als revolutionair werkt dan zelfs verlammend.

We dachten dat onze belevenissen ons zouden binden, maar nee, toen we uit de droom ontwaakten, zagen we in dat het juist omgekeerd was: in waaktoestand bleek elke band die in die hypnotische periode was ontstaan niet alleen nutteloos maar ook nog eens schadelijke als paranoia. Zoveel moeite voor niets. De mensen die werkelijk gemeenschappelijke herinneringen opbouwden, ervaringen opdeden die de tijd zouden overleven, waren juist degenen die zich gedisciplineerd gedroegen en hun best deden om in de maat te lopen die de samenleving als geheel aangaf, degenen die voor de kerk trouwden, met een hypotheek een woning kochten in een van de nieuwe wijken en meteen na de overhandiging van de sleutel in deze huizenblokken trokken; de nieuwe echtparen (…).

[...]

"De geschiedenis wordt niet gemaakt door de intelligentie van individuen, maar door een collectieve intelligentie, die ontstaat uit een hele massa domheid en grijze middelmatigheid, en die de intelligentie van individuen juist verdringt, deze in haar voortgang terzijde schuift."

Een deel van het gezelschap heeft natuurlijk ook relaties aangeknoopt met mensen die de revolutie helemaal niet hebben meegemaakt. Dat gaf dan weer andere vonken.

Een pretje wordt het lezen van Oude vrienden nooit. De monologen zijn vaak op een vermoeiende manier lyrisch-opsommerig en hadden een striktere alineaverdeling kunnen gebruiken. Bovendien vergde het slechte bindwerk van Menken Kasander en Wigman traditioneel weer een paar gespierde voorarmen.

Oude vrienden belandt wel op de stapel 'ooit nog eens te herlezen'. De ideeën uit dit boek heb ik tijdens deze doorloop voldoende opgeslorpt; bij een tweede beurt wil ik me concentreren op de cohesie tussen het zevental. Op beide zaken tegelijk focussen bleek niet mogelijk. De dwarsverbindingen tussen de personages boden de aanblik van karresporen op een middeleeuws plein. Oude mensen is een veeleisende polyfonie.

Pas bij nader inzien moet dan blijken of Chirbes' creaties voldoende naturel uitstralen om geloofwaardig te zijn, dan wel of zijn roman een gelikte constructie is en daarmee te verwerpen.

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

Rafael Chirbes, Oude vrienden
249 p.
Uitgeverij Menken Kasander en Wigman, 2006
Oorspr. Los viejos amigos (2003)
Vertaald door Eugenie Schoolderman
____

Double indemnity - James M. Cain

De voornaamste reden waarom James M. Cain behoort tot de weinige thrillerauteurs die ik graag mag lezen, is dat hij alles zo eenvoudig houdt. Hij is een meester in het exploiteren van een simpel gegeven. Voor mij geen wereldomspannende flauwekul à la Ludlum.

Ook de plot van Double indemnity kan op de keerzijde van een bierviltje. Alles draait rond het misdadige pact dat verzekeringsagent Walter Huff en Phyllis Nordlinger hebben gesloten.

Zij is naar hem toegestapt om een levensverzekering af te sluiten voor haar man, een hoge pief bij een petroleummaatschappij. Zonder diens medeweten. Om achteraf het geld op te kunnen strijken, dat spreekt.

De Engelse term double indemnity slaat op de speciale clausule waarbij de nabestaande het dubbele bedrag krijgt uitgekeerd wanneer de partner om het leven komt door een ongeluk -- dus niet door menselijk toedoen, of door een terminale ziekte die te voorzien viel.

Huff valt als een blok voor de charmes van Phyllis. Eerst vermoorden ze haar man, om daarna een treinongeluk te simuleren, met Huff als stand-in, duidelijk zichtbaar voor mogelijke getuigen.

Double indemnity ontleedt aanvankelijk de nervositeit van de daders, hun meticuleuze werkwijze en de manier waarop ze omgaan met onvoorziene omstandigheden. Vervolgens zoemt Cain in op wat er aan berouw aan de oppervlakte komt bij Huff ("I had killed a man to get a woman") en de pogingen van het tweetal om verdachtmakingen voor te blijven. Ergens memoreert Huff de drie bestanddelen van de perfecte moord:

"The first is, help. One person can get away with it, that is unless they’re going to admit it and plead the unwritten law or something. It takes more than one. The second is, the time, the place, the way, all known in advance -- to us, but not to him. The third is, audacity. That’s the one that all amateur murderers forget. They know the first two, sometimes. But that third, only a professional knows. There comes a time in any murder when the only thing that can see you through is audacity, and I can’t tell you why. You know the perfect murder? You think it’s this swimming pool job, and you’re going to do it so slick nobody would ever guess it. They’d guess it in two seconds. In three seconds, flat, they’d prove it, and in four seconds, flat, you’d confess it. No, that’s not it. The perfect murder is the gangster that goes on the spot."

De "mighty suspicious coincidence" van meneer Nordlingers dood blijkt geen gemakkelijke klus om weg te poetsen. Twee daders betekent ook: versnippering van alibi's. Dat maakt een bres in beider geloofwaardigheid op de duur zeer waarschijnlijk. Maar Cain zou Cain niet zijn als hij geen cynische finale in petto hield.

De geringe afstand tussen lezers en daders maken van deze korte roman een meesterwerkje. Ruw trekt Cain de lezer mee het bad in: de beperkte setting van Double indemnity lijkt wel van afluisterapparatuur voorzien; de lezer wordt echt deelgenoot van een sinister verbond.

Dat Huff zo snel overstag gaat voor zijn cliènte is wat mij betreft de enige tere plek in het script.

Voor suspense zorgt niet in de laatste plaats Cains brutale, laconieke stijl, die mede het hard-boiled genre zou gaan bepalen. Het Engelse origineel lezen is een must. Vergelijk alleen al de titel met de Nederlandse vertaling (Doodvonnis per verzekeringspolis).

In het voorwoord bij Double indemnity (om onbegrijpelijke redenen niet opgenomen in mijn editie) zegt de auteur daar behartenswaardige dingen over.

"I make no conscious effort to be tough, or hard-boiled, or grim, or any of the things I am usually called. I merely try to write as the character would write, and I never forget that the average man, from the fields, the streets, the bars, the offices and even the gutters of his country, has acquired a vividness of speech that goes beyond anything I could invent, and that if I stick to this heritage, this logos of the American countryside, I shall attain a maximum of effectiveness with very little effort."

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken

James M. Cain, Double indemnity
136 p.
Uitgeverij Orion, 2002
Oorspr. (1936)
____

Zomervakantie 2008 [1]

Achille van den Branden neemt tijdens de zomermaanden tweemaal twee weken rust. Nieuwe berichten op Achille niet eerder dan maandag 21 juli. In deze eerste verlofperiode blijft zustersite Prins van Denemarken wel op gewone kracht verderboeren.
____

Iedereen leest op vakantie

De Vlaamse Stichting Lezen verspreidt een boekje om haar sympathieke website Iedereen leest te promoten. Daarop kunnen mensen zoals u en ik kort hun fijnste leeservaringen kwijt. De site zou intussen al duizenden titels tellen. Naast auteur, titel en genre kan je er zoeken op lezer en 'mood'. Zelfs met de zoekresultaten voor die laatste optie valt te leven.

Iedereen leest op vakantie is mooi vormgegeven, maar valt voor de rest tegen. De brochure telt in totaal zeven (7) concrete leestips, wat bedroevend weinig is voor 35 pagina's leesbevordering. Het valt me bovendien zwaar nog maar eens tegen de kanis van de onduldbaar omnipresente Nic Balthazar te moeten aankijken. Noem een Goed Doel in Vlaanderen, en hij wordt door de organisatoren ingehuurd.

Het is een angstaanjagende gedachte dat een geoefend lezer slechts 3500 boeken per leven kan lezen, zegt Nic ergens. Geen idee hoe hij dat becijferd heeft, maar ik zou de geoefende lezers die makkelijk het drie- of viervoud halen niet te eten willen geven.



Een paar duizend boeken hoeft ook niet uitzonderlijk te zijn, als je maar afstapt van het traditionele gebruik van boeken, waar ook deze brochure stilzwijgend vanuit gaat. Lezen als tussendoortje of, op zijn best, als intellectuele snack, voor mensen die er doorgaans veel te drukke levens op na houden en dan zo'n drie à vier keer per jaar een paar dagen met Ein Buch willen doorbrengen. Met dat typische omzichtige respect waarmee het medium doorgaans wordt tegemoet getreden.

Lezen heeft bij mij zelden met ontspanning te maken. Boeken moeten me juist opladen, het voortkabbelende leven tegengaan, stof ter overweging geven, de zintuigen aanscherpen en vooral: alle dingen aankaarten die ik belangrijk vind maar waar niemand het overdag over lijkt te willen hebben. Boeken zijn mijn dagelijkse voedsel.

Ik kan ook moeilijk om met mensen die zeuren geen tijd of energie te hebben om boeken te lezen. Dat soort smoezen doen me denken aan CEO's die er zonder uitzondering prat op gaan 18 uur per dag te werken. Toch raar, dat zo'n bedrijf met precies 18 uur leiderschap per dag gerund kan worden, en nooit domweg failliet gaat, omdat 19, 20 of 21 uur vereist is.

De waarheid is: iedereen weet per etmaal wel een halfuurtje vrij te maken. Vallen uw ogen dicht 's avonds in de sofa? Doe dan 's morgens een boekje open. Of laat na het middagmaal dertig minuten niemand tussen u en uw boek komen. Nog beter: doe beide. Bijt van u af, for God's sake.

Laten we eens beginnen met die mooie hoofdletter B in de liggende ellips vooraan op dit boekje, het beeldmerk van de Belgische Spoorwegen, mede-sponsor van Stichting Lezen. Geert van Istendael heeft ooit een mooi stuk geschreven, ik meen opgenomen in Bekentenissen van een reactionair, over ene meneer Jean de Roy, die in 1936 dat logo heeft ontworpen. Ziedaar, mijn zomerleestip voor u.
____

Goede voornemens 2008 : tussentijdse evaluatie

Hoe staat het eigenlijk met de goede voornemens die ik hier (onderaan) heb uitgebazuind aan de vooravond van het nieuwe jaar? Komt daar iets van terecht?

1. Minder tijd verspillen met bibliotheken frequenteren.
Inderdaad twee bibliotheken geschrapt uit mijn routine en dat bevalt me prima. Voor de rest hooguit eens in de twee weken naar de bibliotheken die overblijven. Beter voorbereid ook, dankzij de zegeningen van online catalogi.

2. Minder schnabbels lezen. De hoofdwerken lezen van schrijvers.
Lukt voorlopig niet. Ik blijf een voorkeur hebben voor boeken van 200 bladzijden, dingetjes die in één avond kunnen uitgelezen worden. Bij dikkere boeken valt het me moeilijk de day after nog voldoende motivatie op te brengen ze uit te lezen. Desalniettemin behoren romans als Hotel Lutetia van Pierre Assouline en De rokken van de ui van Günter Grass tot de fijnere leeservaringen van het jaar. Misschien pept een vooraf samengestelde lijst met titels me op. Wat ik nog uit wil krijgen dit jaar:

Het zwarte boek - Orhan Pamuk
Dood op krediet - Louis Ferdinand Céline
Het groene huis - Mario Vargas Llosa
Bekentenissen van Zeno - Italo Svevo
Herzog - Saul Bellow
Vertrouw op mij - John Updike
De vermaledijde vaders - Monika van Paemel
Stiller - Max Frisch
De meester en Margarita - Michail Boelgakov
De zwembadbibliotheek - Alan Hollinghurst
Petersburg - Andrej Bjelyj
Sabbaths theater - Philip Roth
De bot - Günter Grass
De joodse messias - Arnon Grunberg
Alle verhalen - Roald Dahl
Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan - Louis Couperus
De nagelaten papieren van de Pickwick Club - Charles Dickens
De grond onder haar voeten - Salman Rushdie

3. Kennismakingen met nieuwe auteurs.
Wél mooi op schema. Reeds iets gelezen van V.S. Naipaul, Kingsley Amis, Camilo José Cela, E.L. Doctorow, Eça de Queiróz, Patricia Highsmith, John Irving, Yasunari Kawabata, Hubert Lampo, J.-M.G. Le Clézio, Doris Lessing, David Lodge, Alice Munro en Ian Fleming.

Bezig in T.C. Boyle, F. Scott Fitzgerald, Ferdinand Bordewijk, D.H. Lawrence en Saki.

Staan nog op het programma: Salman Rushdie, Isaak Babel, Martin Amis, Yukio Mishima, Paul Theroux, Kurt Vonnegut, John Dos Passos, Jean Genet en Amos Oz. Wil ook nog hoofdwerken lezen van Naipaul, Lessing en Irving.

4. Meer lezen van schrijvers die ik waardeer.
Is behalve een paar titels van Reve (die ik niet nodig vond te bespreken) nauwelijks gebeurd. Wil toch nog iets lezen van Calvino, Orwell, Pavese, Carver, Coetzee en Konrád voor het jaar om is.

5. De laatste hiaten in mijn kennis van de Nederlandse poëziecanon (van de 20ste eeuw) dichten.
Verzamelde gedichten van Gaston Burssens uitgelezen. Bezig in Wilmink. Nog zeker voor de boeg: Karel van de Woestijne, Adriaan Roland Holst, C.O. Jellema, H.H. ter Balkt, Hans Warren, Herman Gorter en Willem Kloos. Jan Elburg, Karel Jonckheere, Annie M.G. Schmidt, H.C. ten Berge en Guido Gezelle zijn voor volgend jaar.

6. Mijn geschiedenis bijschaven.
Tijdens het zomerreces wil ik de geschiedenishandboeken uit mijn middelbare schooltijd herlezen en schematiseren. Die synthese kan vervolgens als kapstok dienen voor de lectuur van serieuzere boeken over (recente) geschiedenis. Maar die activiteit verhuist dan waarschijnlijk naar volgend jaar, wegens tijdsgebrek.

Inmiddels heb ik uitgevogeld dat een zekere schroom mij belet om veel non-fictie te lezen. Schroom, omdat ik een uitgelezen boek graag aan een besprekinkje koppel hier op Achille, en ik bij non-fictie omzeggens nooit voldoende kennis van zaken heb om iets zinnigs toe te voegen. Of om het gebodene op een nuttige manier te beoordelen.

De oplossing bestaat erin om boeken in informatieve clusters te lezen: kort na elkaar een handvol boeken over eenzelfde onderwerp verstouwen, zodat snel duidelijk wordt welke accenten verschillende auteurs leggen, waar ze elkaar tegenspreken, wie het meest inzichtelijk kan schrijven. Een leuke testcase wordt de voorbereiding van onze reis naar Andalusië. Een tiental boeken over Spaanse en Moorse geschiedenis lezen. Benieuwd wat die werkwijze oplevert.



7. Voorzichtigjes een paar populair wetenschappelijke boeken lezen.
Omwille van bovenstaande reden is ook daar nog geen fluit van terecht gekomen. Toch wil ik voor het einde van 2008 nog zoveel boeken uit het volgende lijstje afwerken als mogelijk.

Grote vragen - Joël De Ceulaer
De menselijke maat : de aarde over tienduizend jaar - Salomon Kroonenberg
Een kleine geschiedenis van bijna alles - Bill Bryson
De feiten over klimaatverandering - Dinyar Godrej
In den beginne : van Adam en Eva tot intelligent design - Geert Lernout
God als misvatting - Richard Dawkins
Kapelaan van de duivel - Richard Dawkins
Evolutionair denken - Chris Buskes
Artsen : een biografie van de geneeskunde - Sherwin B. Nuland
De oorsprong van de moraal - Matt Ridley
Van nature goed : over de oorsprong van goed en kwaad in mensen en andere dieren - Frans De Waal
Waarom we willen wat we willen - Mark Nelissen
Op reis door je brein - Steven Johnson
De aap in ons : waarom we zijn wie we zijn - Frans De Waal
Het heelal en het theekopje : de schoonheid van wiskunde - K.C. Cole
Diesels droom en Donders' bril : hoe wetenschap werkt - Bert Theunissen
Magie van het gezond verstand : wetenschap, wonderen en paranormale verschijnselen verklaard - Georges Charpak
Als een walvis : Darwin voor de 21ste eeuw - Steve Jones
De gok van de evolutie : misvattingen over evolutie, vooruitgang en honkbal - Stephen Jay Gould
Wat is leven ? : een cultuurgeschiedenis van de biologie - H.C.D. De Wit
Grote vragen in de wetenschap - Harriet Swain
Briljante momenten : het begin, de blunders en de doorbraken in de wetenschap - Surendra Verma
Simpele feiten : wetenschappelijke antwoorden op doodgewone vragen - John Brockman

Maar. Geschiedenis studeren én hoofdwerken lezen én wetenschappelijke turven, dat kost tijd, dat vraagt offers. Daarom, beste lezer, vervalt tot nader order de zaterdagsbespreking op Achille en zal ook Prins van Denemarken vermoedelijk wat meer gaten vertonen. So be it.

8. Boeken in de oorspronkelijke taal lezen: één Engels boek per veertien dagen.
Het vergt de nodige discipline, maar dat lukt al een half jaar aardig. Het verschaft me ook onverwacht veel plezier. Mijn woordenschat groeit gestadig aan, op voorwaarde dat ik achteraf consequent opzoekwerk blijf doen in een woordenboek.

Het speuren naar niet al te volumineuze fictie die nog niet in het Nederlands vertaald is, moet wel vooral gebeuren in traditionele tweedehandswinkels. Online bedragen de verzendingskosten meestal een inacceptabel veelvoud van de aanschafprijs. Deze zomer een paar Brusselse zaken uitkammen op goedkope pockets: Evasions, Pêle-Mêle, De Slegte.

Op een uitzondering na heb ik nog geen onvertaalde poëzie laten invliegen, maar dat komt wel. Die deeltjes van het American Poets Project zien er bijzonder smakelijk uit.

9. Thematische dossiers op dit weblog.
Mooi om een onverbeterlijke generalist te zijn, maar een weblog is duidelijk gebaat bij een paar specialismen. Blij daarom dat er stilaan een paar dossiertjes ontstaan rond het werk van Jeroen Brouwers en Hugo Claus. Van Bill Bryson, Haruki Murakami, Amélie Nothomb en K. Schippers wil ik de komende jaren alle boeken bespreken. En als het even kan ook deze van Sándor Márai, José Saramago, Gerrit Komrij en Patrick Modiano.

10. Plannen voor een reeks 'Schatten op zolder' op Achille. Besprekingen van oude boeken van onbekende auteurs.
Ik heb al een stapeltje boeken uitgezocht, maar wegens tijdsgebrek stel ik dit plan uit naar volgend jaar.

[afbeelding: tweedehandsboekhandel Pêle-Mêle, Lemonnierlaan 55, Brussel]
____