woensdag 21 november 2007

Persepolis [2] - Marjane Satrapi

Een bezette Amerikaanse ambassade, forse geldontwaarding, lege winkels, huiszoekingen, bomalarm: welkom in het Iran van net na de Revolutie.

De kleine Marji en haar ouders proberen zich te handhaven terwijl de scuds uit Bagdad vallen op de daken van Teheran. Iraakse Migs en Iraanse F-14's scheren langs elkaar door het luchtruim.

Een krantenrubriek die 'Martelaren van de dag' heet, drukt elke morgen pasfoto's af van gesneuvelde soldaten.

De Irak-Iranoorlog zal uiteindelijk aan een miljoen mensen het leven kosten. (Dit album spreekt zelfs van drie miljoen.) Saddam schuwt immers de chemische wapens niet.

Het tweede deel van Persepolis gaat niet zozeer over de oorlog zelf, maar over de impact ervan op het dagelijkse leven. De strip wordt dan ook voornamelijk bevolkt door vrouwen. Achtergebleven vrouwen, terwijl hun mannen aan het front vechten.

De oorlog lijkt de jeugdige dromen van Marjane Satrapi te beknotten. De universiteiten gaan dicht omdat die decadente zaken uit het westen onderrichten. Er mogen geen producten uit het westen geïmporteerd worden; ook niet de Iron Maiden-poster waar ze zo tuk op is.

En dan zijn er uiteraard de islamitische kledingswetten. De chodar stelt Marjanes ontluikende vrouwelijke vormen niet langer aan het daglicht bloot.

Maar op school zijn de meisjes vindingrijk in het zoeken naar uitvluchten om de hoofddoek niet te moeten dragen. Want overal ter wereld halen kinderen kattekwaad uit op school. Overal heb je rebelse types, volgzame leerlingen en strevers. In Persepolis kom je te weten hoe jonge moslima's hún leerkrachten tergen. Lees alleen al daarom dit beeldverhaal.

Satrapi kan overigens heel goed samengetroepte moslimmeisjes tekenen.

Maar ook mannen ontsnappen niet aan de verordeningen van de ayatollah tegen de zedenverwildering: zij moeten hun hemd uit de broek dragen en enkel hemden met lange mouwen. Een behaarde arm is een secundair geslachtskenmerk dat de lustgevoelens van vreemde vrouwen zou kunnen opwekken.

Minder terneerdrukkende oorden opzoeken kan niet: van 1980 tot 1983 wordt de Iraanse grens hermetisch afgesloten. Ambassades leveren ook geen visum meer af.

De hele Persepolis-cyclus lijkt een goede introductiecursus te gaan worden over bepaalde onderlinge verhoudingen in het Midden-Oosten. Verwar immers nooit de Arabische met de Perzische cultuur, hoewel de Islam over beiden een nivellerend laagje vernis lijkt te leggen. Irak en Iran zijn elkaars erfvijanden. Ergens in Persepolis 2 wordt gesproken over de Iraakse agressie als zijnde de "tweede Arabische invasie". (De eerste invasie vond in die logica dan plaats in de zevende eeuw, toen de Arabieren de Perzische dynastie van de Sassaniden onder de voet liepen.)

Hoewel nog steeds informatief en uiterst beminnelijk, is Persepolis 2 niet zo sterk als het deel dat eraan vooraf ging. Het tempo van wat wordt verteld ligt een stuk lager en Satrapi heeft meer plaatjes nodig om minder te tekenen.

Er komen me ook iets te veel talking heads in voor, binnenskamers, in de sofa, die nogal uitleggerige dingen tegen elkaar zeggen. Persepolis 1 bood een grotere variëteit aan beeldmateriaal.

Misschien was ik gisteren ook te kwistig met lof over het samengaan van woord en beeld. Nu de nieuwigheid eraf is, valt me op hoeveel expliciete duiding Satrapi toch nodig heeft.

Zo verwordt een stripverhaal tot een verzameling dia's, begeleid door een autobiografische voice-off. Er bestaan intelligentere, elegantere oplossingen.

Wat tot slot ietwat stoort: de massa mensen die -- te goeder trouw -- Khomeini in het zadel geholpen hebben blijven buiten beeld. Dat is een, euh, vertekening van de werkelijkheid.

In Persepolis weerklinkt enkel de stem van een meisje uit een rijke, verwesterde Iraanse familie.

(Wordt volgende week vervolgd.)

> Persepolis 1 op Achille
> Persepolis 3 op Achille
> Persepolis 4 op Achille
> meer tekenaars op Achille
> http://en.wikipedia.org/wiki/Iran-Iraq_War

Marjane Satrapi, Persepolis (2)
86 p.
Uitgeverij Atlas, 2003
Oorspr. Persepolis 2 (2001)
Vertaald door Toon Dohmen

____ tekeningenkey persiakey

1 opmerking:

zwartevijvers@gmail.com zei

Wie houdt van Persepolis, raad ik ook aan:

Maus (Spiegelman)
Blankets (Thompson)
Loopgravenoorlog (Tardi)
Palestine (Sacco)
A contract With God (Eisner)

http://zwartevijvers.blogspot.com/

Related Posts with Thumbnails