zaterdag 21 april 2007

Céline intiem - Véronique Robert en Lucette Destouches

"Sinds de dood van Louis interesseert het leven me niet meer. Het is alsof ik met hem in een heldere, doorzichtige stroom zwom en zonder hem in vuil modderwater. We zijn allebei vijfentwintig jaar alleen geweest, met niemand anders. Hij beschermde me tegen alles en ik heb hem alles gegeven.
Sinds ik mijn leven wilde laten stilvallen als een horloge waarvoor ik niet meer de kracht bezat om het op te winden, heb ik me in iets gestort wat me verlamt.

Ik weet dat men zich voor mij interesseert omdat mijn leven ooit op dat van Céline is gestuit. Jammer genoeg zijn mijn herinneringen als blaadjes die uit een boeket verdorde bloemen vallen."

Zo begint Lucette Destouches haar herinneringen aan Louis-Ferdinand Céline, de omstreden Franse schrijver waar ze een kwart eeuw mee samenleefde. Na de dood van haar beroemde man kreeg Destouches tot vervelens toe journalisten over de vloer die allemaal bedelden om opheldering van het raadsel Céline. Uit die nood is dit boek ontstaan.

"Nu voel ik me net een kadaver in Afrika. Iedereen blijft maar aan me trekken om een stukje
vlees te pakken te krijgen, maar het beest leeft nog."


Lucette en Louis-Ferdinand hadden een opmerkelijke relatie. Het is een wonder van ironie dat de verfijnde Destouches, een balletlerares die hoog opliep met Pina Bausch, Isadora Duncan en Noerejev, het al die tijd uithield met de nurkse, zwijgzame Céline. Hij vond het vulgair en lomp om over gevoelens te praten. Dat was niet erg, zijn vrouw was dezelfde opvatting toegedaan. Zelfs over de talloze minaressen en avontuurtjes viel er zelden een onvertogen woord.

"Mijn definitie van liefde is heel christelijk: de ander geven wat hij wil, zelfs als dat jou
geen goed doet."


De kortademige hoofdstukjes van Céline intiem, die telkens worden voorafgegaan door een esthetiserend fragment uit de roman Feeërie voor een andere keer, volgen overwegend het verhuispatroon van de familie Céline: eerst Meudon, dan de gelukkige jaren in Montmartre, vervolgens Dieppe.

Dan nemen de zaken een beslissende keer. In 1932, op zijn achtendertigste debuteerde de schrijver met het meesterwerk Reis naar het einde van de nacht, vier jaar later gevolgd door Dood op krediet. Tijdens de tweede wereldoorlog publiceert Céline felle, van jodenhaat doortrokken artikelen. Na D-day verlaat hij daarom Parijs en trekt hij met aanhangers van maarschalk Pétain mee naar Duitsland. Daarna vlucht hij naar Kopenhagen.

Malraux zei ooit dat je om Céline te begrijpen Lucette Destouches moest benaderen, omdat zij de enige was met een instinctieve, bijna dierlijke kennis van de schrijver. Ik ben geneigd hem te geloven. Maar deze mémoires vallen te kort uit. Veel komen we bijvoorbeeld niet te weten over de periode in Denemarken, iets wat me had geïnteresseerd.

Destouches is wel goed geplaatst om een evenwichtiger beeld van Céline te schetsen - iets wat doorgaans wordt gehypothekeerd door diens dubieuze politieke opvattingen. Ook uit dit boek doemt het beeld op van de sterke vrouw achter een beroemd schrijver.

"Hij was een sentimentele fetisjist die alles bewaarde, zelfs de oude, kapotte steelpan van zijn
moeder. Hij heeft me vijfentwintig jaar gekost om hem te leren kennen."

"Hij was als een bloem waarvan ik voortdurend de stengel recht moest houden. Ik hield hem
volledig overeind."


Dit weinig opgesmukt portret, goed geredigeerd door vriendin Véronique Robert, is een noodzakelijke aanvulling op de bestaande Céline-literatuur. Al was het maar omdat Destouches heel nuchtere dingen zegt over de antisemitische pamfletten van haar man (zie fragment op PvD).

> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken
> Céline-kenner E. Kummer over dit boek (Vpro)
> Didi de Paris over Céline

Véronique Robert en Lucette Destouches, Céline intiem
150 p.
Uitgeverij Voltaire, 2001
Oorspr. Céline secret (2001)

____

Geen opmerkingen:

Related Posts with Thumbnails